Անհատական էքսկուրսիա. Հայաստանից դեպի Վրաստան. 3 անմոռանալի օրեր
Սևանա լիճ, Դիլիջան, Հաղարծնի վանք, Թբիլիսի
1. Սևանա լիճ
Բարձր լեռնաշղթաների գրկում փառքով փայլում է Սևանը՝ Հայաստանի կապույտ սիրտը, որի զարկերը ներդաշնակվում են քամիների ու արևի հետ։ Լեգենդը պատմում է, որ այստեղ երբեմնի կանաչ հովիտ էր, մինչև որ երկինքը թափեց իր արցունքները և լցրեց այն ջրով՝ մարդկանց պարգևելով անգին գանձ։
Այսօր, 1400 քառակուսի կիլոմետր տարածք ունեցող Սևանը իր խորքում պահում է դարերի լռությունը։ Նրա ջրերը սնվում են 28 գետերից և միայն Հրազդանն է տանում դրանք հեռուն՝ ասես հսկելով լճի հարստությունը։ Մինչև 3000 մետր բարձրացող լեռները կազմել են նրա լուռ շրջանակը, իսկ բյուրեղյա ջուրը փոխում է իր գույնը՝ երկնագույնից մինչև մուգ սափիր, արտացոլելով երկնքի տրամադրությունը։ Արշալույսին Սևանը ոսկեգույն է, մայրամուտին՝ կարմիր ու մանուշակագույն՝ դառնալով կենդանի հայելի երկնքի համար։
Հնագույն ժամանակներից լիճը սուրբ է համարվել: Նրա ափերին բարձրացվել են աղոթքներ, կատարվել են ծեսեր, և նրանից խնդրել են պաշտպանություն ու օրհնություն։ Սևանի մաքուր խորքում կարծես ապրում է Հայաստանի հոգին՝ հպարտ, մաքուր և հավերժական։ Բավական է ականջ դնել ալիքների մեղմ շառաչին, և թվում է՝ լսում ես հնագույն մի ձայն, որ պատմում է երկրի մասին, որտեղ ջուրն ու երկինքը հավերժ կապված են սիրով։
Այսօր, 1400 քառակուսի կիլոմետր տարածք ունեցող Սևանը իր խորքում պահում է դարերի լռությունը։ Նրա ջրերը սնվում են 28 գետերից և միայն Հրազդանն է տանում դրանք հեռուն՝ ասես հսկելով լճի հարստությունը։ Մինչև 3000 մետր բարձրացող լեռները կազմել են նրա լուռ շրջանակը, իսկ բյուրեղյա ջուրը փոխում է իր գույնը՝ երկնագույնից մինչև մուգ սափիր, արտացոլելով երկնքի տրամադրությունը։ Արշալույսին Սևանը ոսկեգույն է, մայրամուտին՝ կարմիր ու մանուշակագույն՝ դառնալով կենդանի հայելի երկնքի համար։
Հնագույն ժամանակներից լիճը սուրբ է համարվել: Նրա ափերին բարձրացվել են աղոթքներ, կատարվել են ծեսեր, և նրանից խնդրել են պաշտպանություն ու օրհնություն։ Սևանի մաքուր խորքում կարծես ապրում է Հայաստանի հոգին՝ հպարտ, մաքուր և հավերժական։ Բավական է ականջ դնել ալիքների մեղմ շառաչին, և թվում է՝ լսում ես հնագույն մի ձայն, որ պատմում է երկրի մասին, որտեղ ջուրն ու երկինքը հավերժ կապված են սիրով։
2. Դիլիջան
20-30 րոպե
Դիլիջանը Հայաստանի այն անկյունն է, որտեղ բնության և լռության ստեղծած ներդաշնակությունը հմայում է յուրաքանչյուր այցելուի։ Կանաչով պատված անտառների ու մեղմ բլուրների մեջ թաքնված այս քաղաքը ձգվում է Աղստև գետի գեղատեսիլ հովտով: Այստեղ օդը լցված է սոճու բույրով ու լեռնային աղբյուրների թարմությամբ։ Ազգային պարկի յուրահատուկ մարգարիտներն են անտառներում թաքնված զույգ գեղեցկուհիները՝ Պարզ և Գոշ լճերը, որոնց շուրջ գտնվող թփուտներն ու ծառերը վայրի կենդանիների մարմնավորմամբ բազմաթիվ ժողովրդական հեքիաթների ականատես են դարձել։
Քաղաքի հին փողոցներն ու փայտյա պատշգամբները վկայում են տեղացի վարպետների ձեռագործ ավանդույթների մասին, իսկ քաղաքի դանդաղ ու խաղաղ ընթացքը կարծես ետ է տանում ժամանակի գիրկը։ Դարեր շարունակ Դիլիջանը հայտնի է եղել որպես առողջարան: Իր մեղմ կլիման ու մաքուր օդը համարվել են բնության իսկական դեղամիջոց։
Տարածաշրջանն ունի նաև իր հոգևոր ժառանգությունը՝ Հաղարծինն ու Գոշավանքը, որոնք իրենց միջնադարյան քարե կամարներով, դարերի ընթացքում լսել են հազարավոր աղոթքների շշուկներ։ Հին խաչքարերը, համեստ մատուռները և անցյալի շինությունների մնացորդները շրջայցը վերածում են ժամանակի միջով ճամփորդության։
Ամռանը Դիլիջանը թաղվում է կանաչ ծածկույթի ու թռչունների երգի մեջ, իսկ աշնանը՝ վերածվում ոսկեգույն ու կարմիր երանգների գեղանկարային պալիտրայի։ Քաղաքը գրավում է նրանց, որոնք փնտրում են ոչ թե աղմկոտ ժամանց, այլ հանդարտություն, գեղեցկություն և այնպիսի ներշնչանք, որը կարող է տալ միայն կենդանի բնությունն ու պատմության շունչը։
Քաղաքի հին փողոցներն ու փայտյա պատշգամբները վկայում են տեղացի վարպետների ձեռագործ ավանդույթների մասին, իսկ քաղաքի դանդաղ ու խաղաղ ընթացքը կարծես ետ է տանում ժամանակի գիրկը։ Դարեր շարունակ Դիլիջանը հայտնի է եղել որպես առողջարան: Իր մեղմ կլիման ու մաքուր օդը համարվել են բնության իսկական դեղամիջոց։
Տարածաշրջանն ունի նաև իր հոգևոր ժառանգությունը՝ Հաղարծինն ու Գոշավանքը, որոնք իրենց միջնադարյան քարե կամարներով, դարերի ընթացքում լսել են հազարավոր աղոթքների շշուկներ։ Հին խաչքարերը, համեստ մատուռները և անցյալի շինությունների մնացորդները շրջայցը վերածում են ժամանակի միջով ճամփորդության։
Ամռանը Դիլիջանը թաղվում է կանաչ ծածկույթի ու թռչունների երգի մեջ, իսկ աշնանը՝ վերածվում ոսկեգույն ու կարմիր երանգների գեղանկարային պալիտրայի։ Քաղաքը գրավում է նրանց, որոնք փնտրում են ոչ թե աղմկոտ ժամանց, այլ հանդարտություն, գեղեցկություն և այնպիսի ներշնչանք, որը կարող է տալ միայն կենդանի բնությունն ու պատմության շունչը։
3. Հաղարծնի վանք
50-60 րոպե
Տավուշի սաղարթախիտ անտառների խորքում թաքնված է Հաղարծնի վանքը, որը կարծես դուրս է եկել հնագույն ձեռագրի էջերից, որտեղ քարե պատերն ու բնությունը միաձուլվել են ներդաշնակ ամբողջության մեջ։ X-XIII դարերում հիմնադրված այս վանքը դարեր շարունակ եղել է ոչ միայն հոգևոր հանգրվան, այլև մշակութային կենտրոն, որտեղ հավաքվել են վանականներ, ուխտավորներ ու վարպետներ։ Համալիրը ներառում է Սուրբ Գրիգոր, Սուրբ Աստվածածին և Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցիները, ինչպես նաև վանական խցեր ու օժանդակ շինություններ, որոնք նրբորեն ձուլված են լեռնային բնապատկերին:
Երկար ժամանակ վանքին հարակից կանգնած է եղել հսկայական մի կաղնի։ Նրա ճյուղերը հիշում էին զանգերի ղողանջներն ու աղոթքի շշուկները։ Այսօր պահպանվել է միայն այս կաղնու փչակը, որը դարձել է յուրահատուկ մի սրբավայր հավատացյալների համար։ Ըստ հին լեգենդի՝ եթե ցանկություն պահելով անցնեիր փչակի նեղ բացվածքով, ապա այն անպայման կկատարվի։ Այս ավանդույթը մինչ օրս կենդանի է, և այցելուները շարունակում են կատարել այդ խորհրդանշական գործողությունը՝ պահելով անցյալի ու ներկայի անտեսանելի կապը։
Հաղարծնի լուռ բակերում, որտեղ տարածվում են անտառների բույրն ու լեռների ստվերները, զգում ես, թե ինչպես է դարավոր պատմությունը ձուլվում կենդանի բնության հետ՝ ստեղծելով խաղաղության ու հմայքի մթնոլորտ։ Այստեղ կարծես ժամանակը դանդաղ հոսի՝ թողնելով յուրաքանչյուր այցելուի հպվել հինավուրց Հայաստանի խորհրդին ու գեղեցկությանը։
Երկար ժամանակ վանքին հարակից կանգնած է եղել հսկայական մի կաղնի։ Նրա ճյուղերը հիշում էին զանգերի ղողանջներն ու աղոթքի շշուկները։ Այսօր պահպանվել է միայն այս կաղնու փչակը, որը դարձել է յուրահատուկ մի սրբավայր հավատացյալների համար։ Ըստ հին լեգենդի՝ եթե ցանկություն պահելով անցնեիր փչակի նեղ բացվածքով, ապա այն անպայման կկատարվի։ Այս ավանդույթը մինչ օրս կենդանի է, և այցելուները շարունակում են կատարել այդ խորհրդանշական գործողությունը՝ պահելով անցյալի ու ներկայի անտեսանելի կապը։
Հաղարծնի լուռ բակերում, որտեղ տարածվում են անտառների բույրն ու լեռների ստվերները, զգում ես, թե ինչպես է դարավոր պատմությունը ձուլվում կենդանի բնության հետ՝ ստեղծելով խաղաղության ու հմայքի մթնոլորտ։ Այստեղ կարծես ժամանակը դանդաղ հոսի՝ թողնելով յուրաքանչյուր այցելուի հպվել հինավուրց Հայաստանի խորհրդին ու գեղեցկությանը։
4. Թբիլիսի
140-150 րոպե
Երևանից մոտ 280 կիլոմետր հյուսիս վեր է խոյանում Թբիլիսին՝ Վրաստանի մայրաքաղաքը, որտեղ անցյալն ու ներկան շնչում են մեկ ընդհանուր զարկով։ Քաղաքի կենարար սիրտը Կուր գետն է, որը դարերի միջով հոսելով իր հայելային ջրերում արտացոլում է տաճարների գմբեթները, կամուրջները և գիշերային լույսերը։ Նեղ փողոցներում դեռ լսվում է պատմության շշուկը, իսկ լայն պողոտաներում զգացվում է ժամանակակից քաղաքի շունչը։
Թբիլիսին պահպանում է հին գանձեր՝ պատմական թաղամասեր, հնագույն տաճարներ ու կիսավեր բերդեր, որոնք կողք կողքի կանգնած են փայլուն բիզնես կենտրոնների և նորաոճ շինությունների հետ։ Նարիղալա ամրոցն առանձնահատուկ հմայք ունի՝ հին քաղաքի միջնադարյան նեղ փողոցներով, որոնք տանում են դեպի քաղաքի վերևում բարձրացող բերդը։ Իսկ Ռուսթավելի պողոտան հիացնում է իր վեհությամբ՝ թատրոններով, թանգարաններով ու պալատներով, որտեղ արտացոլվում է Վրաստանի մշակութային հարստությունը։
Թբիլիսին հակադրությունների քաղաք է՝ նուրբ փայտյա պատշգամբներն ու հին բակերը հարևան են խորհրդային դարաշրջանի կոշտ կոթողներին և մեր օրերի ապակուց ու մետաղից հյուսված ժամանակակից բարձրահարկերին: Թբիլիսիի ճոպանուղուց բացվում է հրաշալի տեսարան, որտեղ պատմությունն ու արդիականությունը միահյուսված են մեկ ներդաշնակ պատկերում։
Թբիլիսին ավելին է, քան մայրաքաղաքը: Այն Վրաստանի ոգին է՝ քաղաք, որտեղ յուրաքանչյուրը գտնում է իր սեփական պատմության արտացոլումը և իր հետ տանում նրա կենդանի շունչը։
Թբիլիսին պահպանում է հին գանձեր՝ պատմական թաղամասեր, հնագույն տաճարներ ու կիսավեր բերդեր, որոնք կողք կողքի կանգնած են փայլուն բիզնես կենտրոնների և նորաոճ շինությունների հետ։ Նարիղալա ամրոցն առանձնահատուկ հմայք ունի՝ հին քաղաքի միջնադարյան նեղ փողոցներով, որոնք տանում են դեպի քաղաքի վերևում բարձրացող բերդը։ Իսկ Ռուսթավելի պողոտան հիացնում է իր վեհությամբ՝ թատրոններով, թանգարաններով ու պալատներով, որտեղ արտացոլվում է Վրաստանի մշակութային հարստությունը։
Թբիլիսին հակադրությունների քաղաք է՝ նուրբ փայտյա պատշգամբներն ու հին բակերը հարևան են խորհրդային դարաշրջանի կոշտ կոթողներին և մեր օրերի ապակուց ու մետաղից հյուսված ժամանակակից բարձրահարկերին: Թբիլիսիի ճոպանուղուց բացվում է հրաշալի տեսարան, որտեղ պատմությունն ու արդիականությունը միահյուսված են մեկ ներդաշնակ պատկերում։
Թբիլիսին ավելին է, քան մայրաքաղաքը: Այն Վրաստանի ոգին է՝ քաղաք, որտեղ յուրաքանչյուրը գտնում է իր սեփական պատմության արտացոլումը և իր հետ տանում նրա կենդանի շունչը։
Սիգնագի, Բոդբեի վանք
1. Սիղնաղ
60-70 րոպե
Կախեթի արևոտ լանջերին, որտեղ խաղողի այգիները ողողված են արևի ոսկեգույն շողերով, իսկ Ալազանի հովտի կապտավուն տարածությունները ձգվում են մինչև հորիզոն, թաքնված է փոքրիկ, բայց անկրկնելի հմայք ունեցող Սիղնաղը։ Հիմնադրված 18-րդ դարում թագավոր Հերակլ II-ի օրոք՝ այն Վրաստանի միակ քաղաքն է, որ մինչ այսօր պահպանել է իր միջնադարյան պարիսպները՝ քարե պահապաններ, որոնք շարունակում են օղակել քաղաքը։ Քաղաքի անունը ծագում է թյուրքական «սղնախ»՝ «ապաստան» բառից, և, իրոք, թվում է թե այս անկյունը ստեղծված է հենց լռությունն ու խաղաղությունը պաշտպանելու համար։
Սակայն Սիղնաղը հայտնի չէ միայն իր ամուր պարիսպներով ու պատմությամբ։ Տեղական լեգենդները պատմում են մեծ նկարիչ Նիկո Փիրոսմանիի մասին, ով, սիրահարվելով գեղեցիկ ֆրանսիացի դերասանուհի Մարգարիտ դը Սևրին, քաղաքի հրապարակը ծածկել է կենդանի ծաղիկների ծովով։ Այս քայլը դարձավ «Միլիոն ալ վարդեր» սիրելի երգի ներշնչանքն ու հավերժ կապեց քաղաքի անունը աշխարհի ամենամեծ սիրո պատմության հետ։
Այսօր Սիղնաղը զբոսաշրջիկներին հրավիրում է քայլել կանաչով պատված նեղլիկ նրբանցքներով, հիանալ լեռների հիասքանչ տեսարաններով և անգամ ամուսնանալ քաղաքի շուրջօրյա բաց լեգենդար ամուսնությունների պալատում։ Զարմանալի չէ, որ այն անվանում են «Սիրո քաղաք». այստեղ նույնիսկ օդը լցված է հրաշքի ու նրբության սպասումով։
Սակայն Սիղնաղը հայտնի չէ միայն իր ամուր պարիսպներով ու պատմությամբ։ Տեղական լեգենդները պատմում են մեծ նկարիչ Նիկո Փիրոսմանիի մասին, ով, սիրահարվելով գեղեցիկ ֆրանսիացի դերասանուհի Մարգարիտ դը Սևրին, քաղաքի հրապարակը ծածկել է կենդանի ծաղիկների ծովով։ Այս քայլը դարձավ «Միլիոն ալ վարդեր» սիրելի երգի ներշնչանքն ու հավերժ կապեց քաղաքի անունը աշխարհի ամենամեծ սիրո պատմության հետ։
Այսօր Սիղնաղը զբոսաշրջիկներին հրավիրում է քայլել կանաչով պատված նեղլիկ նրբանցքներով, հիանալ լեռների հիասքանչ տեսարաններով և անգամ ամուսնանալ քաղաքի շուրջօրյա բաց լեգենդար ամուսնությունների պալատում։ Զարմանալի չէ, որ այն անվանում են «Սիրո քաղաք». այստեղ նույնիսկ օդը լցված է հրաշքի ու նրբության սպասումով։
2. Բոդբեի վանք
20-30 րոպե
Սիղնաղից ընդամենը երկու կիլոմետր հեռու՝ Կախեթի մեղմ բլուրների ու ձիթենիների արծաթափայլ շողերի մեջ, կանգնած է հնագույն սրբավայր՝ Բոդբեի վանքը։ Այստեղ, վանքի այգու լռության մեջ՝ դարավոր սիպարիսների աղոթավոր ստվերի տակ, հանգչում են Վրաստանի մեծ լուսավորիչ սուրբ Նինոյի մասունքները, ով 4-րդ դարում՝ խաղողի որթից պատրաստված խաչը ձեռքին, եկավ այս երկիր՝ քրիստոնեություն տարածելու։
Լեգենդը պատմում է, որ նրա խոնարհությամբ ու սիրով լեցուն խոսքերը մարդկանց սրտերին դիպան ավելի խորը, քան որևէ զենք, և նրա բերած հավատը հավերժ արմատավորվեց այս հողում։ 9-11-րդ դարերում նրա շիրիմի վրա կառուցվեց եկեղեցի, որն այսօր կանգուն չէ, բայց սրբավայրի տեղում այժմ վեր է խոյանում Սուրբ Գեորգիի հրաշալի եռանավ տաճարը։ Նրա քարերը, ինչպես հին տարեգիրներ, հիշում են դարեր շարունակ այստեղ եկող ուխտավորների աղոթքի արցունքները և սերը:
Զանգերի ղողանջը, խառնված տերևների շրշյունին ու թռչունների երգին, տարածվում է խաղողի այգիների ու հեռավոր լեռների վրայով՝ կանչելով հոգևոր վերածննդի։ Այսօր էլ վանքը մնում է Սիղնաղի թեմի սիրտը և այն վայրը, որտեղ երկրայինն ու երկնայինը հանդիպում են խաղաղ օրհնության մեջ։ Այստեղ յուրաքանչյուր քայլ մի հպում է ավանդությանը, իսկ յուրաքանչյուր շունչ լցված է պատմության ու հավատի բույրով։
Լեգենդը պատմում է, որ նրա խոնարհությամբ ու սիրով լեցուն խոսքերը մարդկանց սրտերին դիպան ավելի խորը, քան որևէ զենք, և նրա բերած հավատը հավերժ արմատավորվեց այս հողում։ 9-11-րդ դարերում նրա շիրիմի վրա կառուցվեց եկեղեցի, որն այսօր կանգուն չէ, բայց սրբավայրի տեղում այժմ վեր է խոյանում Սուրբ Գեորգիի հրաշալի եռանավ տաճարը։ Նրա քարերը, ինչպես հին տարեգիրներ, հիշում են դարեր շարունակ այստեղ եկող ուխտավորների աղոթքի արցունքները և սերը:
Զանգերի ղողանջը, խառնված տերևների շրշյունին ու թռչունների երգին, տարածվում է խաղողի այգիների ու հեռավոր լեռների վրայով՝ կանչելով հոգևոր վերածննդի։ Այսօր էլ վանքը մնում է Սիղնաղի թեմի սիրտը և այն վայրը, որտեղ երկրայինն ու երկնայինը հանդիպում են խաղաղ օրհնության մեջ։ Այստեղ յուրաքանչյուր քայլ մի հպում է ավանդությանը, իսկ յուրաքանչյուր շունչ լցված է պատմության ու հավատի բույրով։
Մցխետ, Ջվարի վանք, Երևան
1. Մցխետ
60-70 րոպե
Այն վայրում, որտեղ Քուռի բուռն հոսանքը գրկախառնվում է Արագվի գետի հանդարտ հոսքի հետ, իր դռներն է բացում հնագույն Մցխեթ՝ քրիստոնյա Վրաստանի առաջին մայրաքաղաքը և նրա հոգևոր ծննդավայրը։
Լեգենդի համաձայն, քաղաքը հիմնել է Մցխեթոսը՝ վրաց ժողովրդի նախահայր Քարթլոսի որդին, և այդ պահից նրա ճակատագիրը անքակտելիորեն միահյուսվել է երկրի պատմության հետ։ Այստեղ եկավ «հռիփսիմեական» նահատակների զոհասեղանից փրկված սուրբ Նինոն՝ իր հետ բերելով նոր հավատքի լույսը։ Նրա աղոթքներն ու հրաշքները՝ արքայազնի և թագուհի Նանայի բժշկումը, համոզեցին թագավոր Միհրանին ընդունել քրիստոնեությունը։ Նրա խորհրդով 4-րդ դարում կանգնեցվեց համեստ փայտյա եկեղեցի, որն ավելի ուշ Վախթանգ I Գորգասալ թագավորը փոխարինեց հոյակապ քարե բազիլիկայով։ Իսկ երբ այն 11-րդ դարում այն ավերվեց, նույն տեղում վեր հառեց վեհաշուք Սվետիցխովելի տաճարը՝ «Կենսատու Սյունը»՝ հավերժ գրվելով Վրաստանի հոգևոր տարեգրքում։
Կողքին կանգնած է Միհրան թագավորի մտահղացմամբ հիմնված և Գեորգի I-ի օրոք նոր շունչ ստացած Սամթավրո վանական համալիրը։
Այսօր Մցխեթն այլևս պարզապես պատմական հուշարձան չէ, այն կենդանի աղոթք է, որտեղ հին քարերի շունչը միահյուսվում է ներկայի զարկերին:
Լեգենդի համաձայն, քաղաքը հիմնել է Մցխեթոսը՝ վրաց ժողովրդի նախահայր Քարթլոսի որդին, և այդ պահից նրա ճակատագիրը անքակտելիորեն միահյուսվել է երկրի պատմության հետ։ Այստեղ եկավ «հռիփսիմեական» նահատակների զոհասեղանից փրկված սուրբ Նինոն՝ իր հետ բերելով նոր հավատքի լույսը։ Նրա աղոթքներն ու հրաշքները՝ արքայազնի և թագուհի Նանայի բժշկումը, համոզեցին թագավոր Միհրանին ընդունել քրիստոնեությունը։ Նրա խորհրդով 4-րդ դարում կանգնեցվեց համեստ փայտյա եկեղեցի, որն ավելի ուշ Վախթանգ I Գորգասալ թագավորը փոխարինեց հոյակապ քարե բազիլիկայով։ Իսկ երբ այն 11-րդ դարում այն ավերվեց, նույն տեղում վեր հառեց վեհաշուք Սվետիցխովելի տաճարը՝ «Կենսատու Սյունը»՝ հավերժ գրվելով Վրաստանի հոգևոր տարեգրքում։
Կողքին կանգնած է Միհրան թագավորի մտահղացմամբ հիմնված և Գեորգի I-ի օրոք նոր շունչ ստացած Սամթավրո վանական համալիրը։
Այսօր Մցխեթն այլևս պարզապես պատմական հուշարձան չէ, այն կենդանի աղոթք է, որտեղ հին քարերի շունչը միահյուսվում է ներկայի զարկերին:
2. Ջվարի վանք
30-40 րոպե
Հնագույն Մցխեթի վերևում, այնտեղ, որտեղ Քուռ ու Արագվի գետերը հանդիպում են հավերժական գրկախառնության մեջ, քամիներով փորձված ժայռոտ գագաթին վեր է խոյանում Ջվարի վանքը՝ «Սուրբ Խաչը»։ Նրա քարե պատերը պահպանում են 6-րդ դարի հիշողությունը, երբ, ավանդության համաձայն, սուրբ Նինոն հենց այստեղ կանգնեցրեց խաչ՝ դարձնելով այն հեթանոսության նկատմամբ նոր հավատքի հաղթանակի խորհրդանիշ։ Ասում են՝ խաչից բխող լուսավոր փայլը երևում էր հեռվից, և ուխտավորները, հետևելով այդ լույսին, գտնում էին իրենց ճանապարհը ոչ միայն դեպի քաղաք, այլև դեպի Աստված։
Վանքը գտնվում է շրջապատից 150 մետր բարձրության վրա, որից բացվում է ապշեցուցիչ տեսարան դեպի Վրաստանի հնագույն մայրաքաղաքն ու երկու գետերի արծաթափայլ գոտիները։ Տաճարի արտաքին տեսքը, խաչաձև երկարավուն ուրվագծով, հմայում է իր ներդաշնակությամբ, իսկ նրա գմբեթը, որ հենվում է ութանիստ թմբուկի վրա, կարծես ձգվի դեպի երկնքի անսահմանությունը։
Այստեղ ամեն ինչ շնչում է դարերի ոգով: Քամին, սուլելով խոտերի միջով, կարծես կրկնում է վանականների աղոթքները, իսկ ոտքերի տակ փռված քարերը շշնջում են անցյալի պատմությունները։ Եվ այսօր էլ Ջվարին կանգնած է՝ որպես հավատի ու ավանդության անսասան պահապան՝ լինելով ոչ միայն ճարտարապետական գլուխգործոց, այլև Վրաստանի հոգևոր վեհության կենդանի խորհրդանիշ։
Վանքը գտնվում է շրջապատից 150 մետր բարձրության վրա, որից բացվում է ապշեցուցիչ տեսարան դեպի Վրաստանի հնագույն մայրաքաղաքն ու երկու գետերի արծաթափայլ գոտիները։ Տաճարի արտաքին տեսքը, խաչաձև երկարավուն ուրվագծով, հմայում է իր ներդաշնակությամբ, իսկ նրա գմբեթը, որ հենվում է ութանիստ թմբուկի վրա, կարծես ձգվի դեպի երկնքի անսահմանությունը։
Այստեղ ամեն ինչ շնչում է դարերի ոգով: Քամին, սուլելով խոտերի միջով, կարծես կրկնում է վանականների աղոթքները, իսկ ոտքերի տակ փռված քարերը շշնջում են անցյալի պատմությունները։ Եվ այսօր էլ Ջվարին կանգնած է՝ որպես հավատի ու ավանդության անսասան պահապան՝ լինելով ոչ միայն ճարտարապետական գլուխգործոց, այլև Վրաստանի հոգևոր վեհության կենդանի խորհրդանիշ։
Ներառված է
-
Փորձառու վարորդներ
-
Օդորակիչով մեքենաներ
-
Շշալցված ջուր
-
Մեկնարկը (ավարտը) Երևանում ցանկացած վայրից
-
Տրանսպորտային միջոցի և ուղևորների ապահովագրություն
-
Լրացուցիչ կանգառներ երթուղում
-
Վարորդի/էքսկուրսավարի գիշերակացը և սնունդը
Ներառված չէ
-
Գիշերակաց հյուրանոցում
-
Զգալի շեղումներ երթուղուց
-
Ալկոհոլային խմիչքներ՝ ճաշով տարբերակն ընտրելու դեպքում
-
Աուդիոգիդեր
-
Wi-Fi տրանսպորտում
Առանձնահատկություններ
- Բացահայտեք Վրաստանի մայրաքաղաքի ամենահայտնի տեսարժան վայրերը
- Զբոսնեք հին քաղաքի գողտրիկ փողոցներով
- Զգացեք վրացական անկրկնելի համն ու հոտը
- Այցելեք «Սիրահարների քաղաք»-ը
- Հիացեք 9-րդ դարի ճարտարապետությամբ
*Հնարավոր է՝ որոշ երկրների ռեզիդենտներ (մանրամասները ճշտեք գրասենյակում) կարիք ունենան նախօրոք վիզայի համար դիմել Վրաստան մուտք գործելու կամ/և ետադարձին Հայաստան մուտք գործելու համար
*Վրաստան մուտքի վիզան կամ/և Հայաստան վերադարձ մուտքի վիզան ներառված ՉԷ
*Խնդրում ենք վերցնել Ձեզ հետ վավեր անձնագիր՝ սահմանը հատելու, ինչպես նաև հյուրանոց մուտք գործելու համար
Ամրագրման պայմաններ
Չեղարկում և փոփոխում
Ծանոթացեք մեր էքսկուրսավարների հետ
Ռոզա Հովհաննիսյան
RU
EN
Բարև Ձեզ։ Ես Ռոզան եմ, 2019թ.-ից աշխատում եմ որպես զբոսավար։ Այս մասնագիտությունն ընտրել եմ մի պարզ պատճառով. ես սիրում եմ Հայաստանը, սիրում եմ մարդկանց և սիրում եմ մարդկանց ծանոթացնել Հայաստանին. ծանոթացնել այնպես, որ նրանք սիրահարվեն իմ երկրին։
Անի Մշեցյան
RU
Բարի օր, սիրելի՛ ընկերներ։ Ես ռուսախոս զբոսավար եմ, աշխատում եմ 2023թ.-ից, և անցկացնում եմ Հայաստանով տուրեր։ Իմ աշխատանքի գլխավոր սկզբունքը հյուրերիս հետաքրքրություններն ու նախընտրություններն են։ Յուրաքանչյուր էքսկուրսիայի ընթացքում ամեն զբոսաշրջիկի հանդեպ անհատական մոտեցում եմ ցուցաբերում: Տուրերն անցնում են հաճելի ու բարեկամական մթնոլորտում՝ առավելագույնս հետաքրքիր, ստեղծագործ և տեղեկատվությամբ լի։ Շատ կուրախանամ Ձեր հետ ծանոթանալ և կիսվել մեր հրաշալի երկրի մասին իմ գիտելիքներով։
Ալիսա Գրիգորյան
HY
EN
Բարի գալու՛ստ։ Ես Ալիսան եմ՝ Հայաստանի և Վրաստանի մշակույթների հանդեպ խորը սիրով լցված փորձառու զբոսավար։ Անհամբեր սպասում եմ Ձեզ՝ կիսվելու մեր տարածաշրջանի հնագույն պատմությունով, շքեղ բնությամբ և ջերմ հյուրընկալությամբ։
Մարիամ Դաբաղյան
RU
FR
HY
Բարև Ձեզ։ Ես Մարիամն եմ, 2019թ.-ից աշխատում եմ որպես զբոսավար։ Եթե նախընտրում եք հագեցած, բայց միևնույն ժամանակ թեթև ու չձանձրացնող էքսկուրսիաներ, ուրեմն մենք, վստահաբար, կընկերանանք։
Ձեզ կարող է հետաքրքրել նաև՝
