Անհատական էքսկուրսիա. Սևանա լիճ, Հայրավանք, Նորատուսի Խաչքարեր, Սելիմ, գինու գործարան, Ջերմուկ, ջրվեժ

Սևանա լիճ, Հայրավանք, Նորատուսի Խաչքարեր, Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ), Հին Արենի գինու գործարան, Ջերմուկ, Ջերմուկի ջրվեժ

1. Սևանա լիճ

Դիտել էջը
Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ Սևանա լիճ
Բարձր լեռնաշղթաների գրկում փառքով փայլում է Սևանը՝ Հայաստանի կապույտ սիրտը, որի զարկերը ներդաշնակվում են քամիների ու արևի հետ։ Լեգենդը պատմում է, որ այստեղ երբեմնի կանաչ հովիտ էր, մինչև որ երկինքը թափեց իր արցունքները և լցրեց այն ջրով՝ մարդկանց պարգևելով անգին գանձ։

Այսօր, 1400 քառակուսի կիլոմետր տարածք ունեցող Սևանը իր խորքում պահում է դարերի լռությունը։ Նրա ջրերը սնվում են 28 գետերից և միայն Հրազդանն է տանում դրանք հեռուն՝ ասես հսկելով լճի հարստությունը։ Մինչև 3000 մետր բարձրացող լեռները կազմել են նրա լուռ շրջանակը, իսկ բյուրեղյա ջուրը փոխում է իր գույնը՝ երկնագույնից մինչև մուգ սափիր, արտացոլելով երկնքի տրամադրությունը։ Արշալույսին Սևանը ոսկեգույն է, մայրամուտին՝ կարմիր ու մանուշակագույն՝ դառնալով կենդանի հայելի երկնքի համար։

Հնագույն ժամանակներից լիճը սուրբ է համարվել: Նրա ափերին բարձրացվել են աղոթքներ, կատարվել են ծեսեր, և նրանից խնդրել են պաշտպանություն ու օրհնություն։ Սևանի մաքուր խորքում կարծես ապրում է Հայաստանի հոգին՝ հպարտ, մաքուր և հավերժական։ Բավական է ականջ դնել ալիքների մեղմ շառաչին, և թվում է՝ լսում ես հնագույն մի ձայն, որ պատմում է երկրի մասին, որտեղ ջուրն ու երկինքը հավերժ կապված են սիրով։

2. Հայրավանք

20-30 րոպե
Դիտել էջը
Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք Հայրավանք
Բարձրաբերձ ժայռի գագաթին, որտեղից բացվում է անծայրածիր տեսարան դեպի Սևանա լիճը, կանգնած է Հայրավանքի եկեղեցին՝ պարզ, բայց վեհ իր համեստությամբ։ Եկեղեցու կառուցման ճշգրիտ ժամանակը անհայտ է, սակայն ճարտարապետական առանձնահատկությունները հուշում են, որ այն կառուցվել է 9-րդ դարում։ Կոշտ ու ծանրաքար քանդակված քարերից կառուցված այս եկեղեցին չունի զարդարանքներ, սակայն հենց այդ խստությունն է նրան պարգևում յուրահատուկ ուժ և խորհրդավոր հմայք։ Թվում է՝ նրա պատերի քարերը պահպանում են ոչ միայն հին վարպետների ձեռքի հետքերը, այլև քամիների շունչը, որոնք բերում են լճի թարմությունն ու լեռնային խոտաբույսերի բույրը։

Եկեղեցու շեմին կանգնած լսում ես Սևանի ալիքների մեղմ ձայնը, որը դարեր շարունակ ուղեկցել է եկեղեցում հնչող աղոթքներին ու զանգերի ղողանջին։ Հայրավանքը կարծես միաձուլվել է շրջապատի հետ՝ դառնալով լճի ջրերի ու ափերի հանդարտության պահապանը։

Լեգենդները պատմում են ուխտավորների մասին, որոնք այստեղ էին գալիս՝ օրհնություն և պաշտպանություն ստանալու նախքան հեռավոր ճամփա բռնելը։ Այսօր էլ եկեղեցին դիմավորում է իր հյուրերին խաղաղության ու խոկման մթնոլորտով, որտեղ անցյալն ու ներկան հանդիպում են ժայռի եզրին՝ ընդմիջված միայն քամու շշնջոցով ու ջրի ճողփոցով։

3. Նորատուսի Խաչքարեր

30-40 րոպե
Դիտել էջը
Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր Նորատուսի Խաչքարեր
Գեղարքունիքի սրտում՝ Սևանի խաղաղ ափերից ոչ հեռու, տարածված է Նորատուսի խաչքարերի հսկայական գերեզմանատունը՝ մի վայր, որտեղ քարը վերածվել է հավերժական ձեռագրի՝ գրված հին վարպետների ձեռքով։ Բաց երկնքի տակ բարձրացած հարյուրավոր խաչքարերից յուրաքանչյուրը պատմության առանձին էջ է, երկինք ուղղված քարացած աղոթք։ Առանձնապես արժեքավոր են XIII-XIV դարերի նրբակերտ խաչքարերը, որոնց մեջ միահյուսված են գծերի նուրբ հորինվածքը, խորհրդանշական խորությունը և վարպետի անհատական ձեռագիրը։ Քարերի միջով քայլելիս ժամանակի սահմանները անհետանում են: Խաչքարերից մի քանիսը ճառագում են խստաշունչ վեհություն, իսկ մյուսները ցուցադրում են նուրբ ժանյակազարդություն՝ ասես քանդակները կենդանանում են արևի շողերի ներքո։

Նորատուսը հաճախ անվանում են «խաչքարերի սիմֆոնիա», և ոչ պատահական. այստեղ յուրաքանչյուր նախշ ու զարդ հնչում է իր մեղեդով՝ միահունչ քամու և լեռների շշուկին։ Սա եզակի վայրերից է, որտեղ կարելի է տեսնել խաչքարագործության զարգացման ողջ ընթացքը՝ արտացոլող ժողովրդի ուրախություններն ու ցավերը։

Լեգենդն ասում է, թե վարպետի հոգին ներկա է յուրաքանչյուր քարի մեջ, և հենց դրա շնորհիվ խաչքարերը շարունակում են «շնչել» դարեր անց։ Հայ խաչքարագործության արվեստը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցուցակում։ Եվ քանի դեռ այս քարե գլուխգործոցները կանգուն են, միջնադարյան Հայաստանի կենդանի հիշողությունը կշարունակի հնչել նրանց սրտերում, ովքեր գալիս են լսելու նրա պատմությունը։

4. Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ)

10-20 րոպե
Դիտել էջը
Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ) Օրբելյանների քարավանատուն (Սելիմ)
Դարեր շարունակ Սելիմի լեռնանցքը Մետաքսի ճանապարհի կարևոր օղակներից մեկն էր՝ կապելով Վայոց Ձորի և Գեղարքունիքի հարուստ շուկաները։ Լեռնանցքի ոլորապտույտ ճանապարհներով անցնում էին դեպի արևմուտք շարժվող ուղտերի երկար քարավաններ՝ բեռնված մետաքսով, համեմունքներով և թանկարժեք ապրանքներով: Հոգնած ճամփորդներն ու նրանց կենդանիները ունենում էին հանգստի կարիք, և հենց այդ պատճառով 1332 թվականին իշխան Չեսար Օրբելյանը հրամայեց լեռնանցքում կառուցել ընդարձակ քարավանատուն։

Եռանավ կառուցվածքով այս հսկայական կառույցը մինչև այսօր տպավորում է իր խստությամբ ու գործնականությամբ: Տանիքի նեղ լուսանքներից ներս էր թափանցում մեղմ լույս՝ ստեղծելով խորհրդավոր մթնշաղի մթնոլորտ և միաժամանակ ապահովելով անվտանգության զգացողություն։ Խոր ու հաստ քարե պատերը պաշտպանում էին ճանապարհորդներին քամուց, ցրտից ու հնարավոր հարձակումներից։ Թվում է՝ այս կամարների տակ մինչ այսօր արձագանքում են հին զրույցների ձայները, մետաղադրամների զնգոցն ու ուղտերի ոտնաձայները։

Սելիմի քարավանատունը ոչ միայն հանգստի վայր էր, այլև հեռավոր ուղիների ու արևելք–արևմուտք կապող առևտրի մասին հազարավոր պատմությունների ականատես։ Այսօր այն շարունակում է դիմավորել այցելուներին՝ որպես կենդանի հիշեցում այն ժամանակների, երբ լեռնանցքով անցնում էր համաշխարհային առևտրի զարկերակը։

5. Հին Արենի գինու գործարան

30-40 րոպե
Դիտել էջը
Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան Հին Արենի գինու գործարան
Վայոց Ձորը այն վայրն է, որտեղ արևն ու քարը դարեր շարունակ պահել են գինու գաղտնիքը, իսկ Արենի գյուղը դարձել է այդ հնագույն ավանդության բանալին։ Այստեղ՝ քարանձավների խորքում, հնագետները հայտնաբերեցին աշխարհի ամենահին գինեգործական համալիրը՝ վկայություն այն մասին, որ մարդն ու խաղողը միավորվել են այս հողի վրա հազարամյակներ առաջ։ Այդ օրվանից Արենիի յուրաքանչյուր վազ կարծես իր մեջ է կրում դարերի հիշողությունը՝ պարգևելով ողկույզներ, որոնք լեցուն են հնագույն Հայաստանի բույրով։

«Հին Արենի» գինու գործարանը շարունակությունն է այդ լեգենդի՝ վերածելով խաղողը անցյալի և ապագայի կենդանի պատգամի։ Այստեղ ավանդույթն ու նորարարությունը քայլում են կողք կողքի: Ժամանակակից սրահներում, որտեղ թևածում է թարմ գինու բույրը, պատմական խաղողի տեսակները ժամանակակից տեխնոլոգիաների շնորհիվ ստանում են նոր կյանք։ Եվ նույնիսկ ունենալով ավելի քան 250 տոննա վերամշակման կարողություն՝ յուրաքանչյուր բաժակում զգացվում է ոչ թե այս ծավալը, այլ հոգին։

Այս գինին պարզապես խմիչք չէ՝ այն Վայոց Ձորի արևահամ ու քամիներով լցված ձայնն է։ Յուրաքանչյուր կում հրավիրում է լսել հնագույն քարանձավների շշունջը, զգալ հավերժության շունչը և հասկանալ, թե ինչու է Արենին համարվում հայկական գինեգործության օրրան։

6. Ջերմուկ

50-60 րոպե
Դիտել էջը
Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ Ջերմուկ
Վայոց Ձորի հյուսիսարևելքում՝ լեռնաշղթաների ու խիտ անտառների գրկում է գտնվում Ջերմուկը՝ առողջության և խաղաղության խորհրդանիշ դարձած առողջարանային քաղաքը։ Այստեղ, լեռների լռության ու թարմության մեջ, բխում են աղբյուրներ, որոնցից յուրաքանչյուրը ունի իր համն ու բնույթը՝ սկսած բյուրեղյա մաքուր քաղցրահամ ջրերից մինչև հանքանյութերով հարուստ հոսքեր, որոնք դարեր շարունակ ծառայել են բուժման և ուժերի վերականգնման համար։

Ջերմուկը հյուրերին դիմավորում է մեղմ կլիմայով, զով ու արևաշատ ամառներով, պայծառ ու մաքուր օրերով, ձյունաշատ, բայց խաղաղ ու անքամի ձմեռներով։ Լեռնային օդը, լցված սոսիների ու դաշտային ծաղիկների բույրով, կարծես ինքնին լինի բուժիչ էլիքսիր։ Քաղաքի առողջարանները, շրջապատված գեղատեսիլ բնանկարով, առաջարկում են ոչ միայն հանգիստ, այլև լիարժեք վերածնունդ, որտեղ մարմինն ու հոգին գտնում են իրենց ներդաշնակությունը։

Լեգենդը պատմում է, որ Ջերմուկի բուժիչ ջրերը առաջինը հայտնաբերել են հովիվները՝ նկատելով թե ինչպես է այդ ջուրը բուժում իրենց կենդանիների վերքերը։ Այդ ժամանակներից ի վեր՝ թե հասարակ մարդիկ, թե ազնվականներ եկել են այստեղ՝ ուժ ու ներշնչանք ստանալու։

Այսօր Ջերմուկը ոչ միայն առողջարանային կենտրոն է, այլև վայր, որտեղ լեռները, ջուրը և մարդը ապրում են հազվագյուտ ներդաշնակությամբ՝ յուրաքանչյուր այցելուի պարգևելով ներքին խաղաղություն և վերածնման զգացում։

7. Ջերմուկի ջրվեժ

20-30 րոպե
Դիտել էջը
Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ Ջերմուկի ջրվեժ
Ջերմուկ առողջարանային քաղաքում, Վայոց Ձորի գեղատեսիլ հովտում, գտնվում է Հայաստանի ամենագեղեցիկ ջրվեժներից մեկը, որի բյուրեղափայլ ջրերը թափվում են կիրճի անդունդը։ 68 մետր բարձրությունից այն սահում է փրփրուն սպիտակությամբ՝ օդը լցնելով զովությամբ ու հնչեղ աղմուկով՝ շրջապատը վերածելով ջրի, քարի և լույսի կենդանի սիմֆոնիայի։

Սակայն այս վայրի իսկական ոգին թաքնված է հնագույն մի լեգենդում։ Շատ վաղ ժամանակներում այստեղ ապրել է մի իշխան, որի դուստրը հայտնի էր իր գեղեցկությամբ։ Բազմաթիվ փեսացուներ խնդրում էին նրա ձեռքը, բայց աղջկա սիրտը պատկանում էր հովվի համեստ որդուն։ Գիշերների մթնշաղին նա թաքուն պարան էր իջեցնում կիրճի խորքը, որպեսզի իր սիրեցյալը կարողանար բարձրանալ իր մոտ: Երբ հայրը բացահայտում է աղջկա գաղտնիքը, սարսափելի բարկանում է և անիծում դստերը՝ ասելով, որ եթե կրկին հանդիպի սիրեցյալին, կվերածվի ջրահարսի և հավերժ կմնա կապված կիրճի ջրերին։ Երբ ճակատագրական գիշերը վրա է հասնում, աղջիկը պարանի փոխարեն բաց է թողնում իր երկար վարսերը: Անեծքը իրականություն է դառնում, և նրա վարսերը դառնում են արծաթափայլ ջրային հոսքեր, որոնք մինչ օրս սահում են ժայռերից։ Այդ ժամանակից ջրվեժը կոչվում է «Ջրահարսի վարսեր»՝ սիրո խորհրդանիշ, որը հաղթահարում է արգելքները և նույնիսկ ճակատագիրը։

Ջերմուկի ջրվեժը ոչ միայն բնության հրաշք է, այլև հավերժական պատմություն՝ հյուսված լեռների շնչում:

Ջրվեժ այցելելու առավել բարենպաստ սեզոնը մարտ ամսվա վերջից մինչև հունիս ամիսն է, քանի որ հենց այդ ժամանակահատվածում է, երբ ջրի հոսքի ուժը գտնվում է ամենաբարձր մակարդակի վրա:

Ներառված է

  • Փորձառու վարորդներ

  • Օդորակիչով մեքենաներ

  • Շշալցված ջուր

  • Մեկնարկը (ավարտը) Երևանում ցանկացած վայրից

  • Տրանսպորտային միջոցի և ուղևորների ապահովագրություն

  • Լրացուցիչ կանգառներ երթուղում

Ներառված չէ

  • Զգալի շեղումներ երթուղուց

  • Ալկոհոլային խմիչքներ՝ ճաշով տարբերակն ընտրելու դեպքում

  • Աուդիոգիդեր

  • Wi-Fi տրանսպորտում

Ամրագրման պայմաններ

Չեղարկում և փոփոխում

Ծանոթացեք մեր էքսկուրսավարների հետ

Նելլի Պողոսյան

Նելլի Պողոսյան

HY EN

Բարև Ձեզ։ Ես Նելլին եմ՝ սերտիֆիկացված զբոսավար։ Աշխատում եմ 2012թ.-ից սկսած և ունեմ առանձնահատուկ հմտություններ. համբերատար եմ, հարմարվող և հումորի մեծ զգացումով: Հրավիրում եմ Ձեզ այցելել Հայաստան և բացահայտել աշխարհի այս հրաշալի անկյունը՝ ինձ հետ։

Պողոս Վարժապետյան

Պողոս Վարժապետյան

RU HY

Անունս Պողոս Վարժապետյան է։ Զբոսաշրջության ոլորտում եմ 2016թ.-ից։ Սիրում եմ ճամփորդել։ Որպես զբոսավար՝ իմ նպատակն է, որ հյուրերը սիրահարվեն Հայաստանին այնքան, որ շրջագայության ավարտին պարզապես հրաժեշտ չտան, այլ ասեն՝ «Մինչև նոր հանդիպում, Հայաստա՛ն»։

Ռոզա Հովհաննիսյան

Ռոզա Հովհաննիսյան

RU EN

Բարև Ձեզ։ Ես Ռոզան եմ, 2019թ.-ից աշխատում եմ որպես զբոսավար։ Այս մասնագիտությունն ընտրել եմ մի պարզ պատճառով. ես սիրում եմ Հայաստանը, սիրում եմ մարդկանց և սիրում եմ մարդկանց ծանոթացնել Հայաստանին. ծանոթացնել այնպես, որ նրանք սիրահարվեն իմ երկրին։

Անի Մշեցյան

Անի Մշեցյան

RU

Բարի օր, սիրելի՛ ընկերներ։ Ես ռուսախոս զբոսավար եմ, աշխատում եմ 2023թ.-ից, և անցկացնում եմ Հայաստանով տուրեր։ Իմ աշխատանքի գլխավոր սկզբունքը հյուրերիս հետաքրքրություններն ու նախընտրություններն են։ Յուրաքանչյուր էքսկուրսիայի ընթացքում ամեն զբոսաշրջիկի հանդեպ անհատական մոտեցում եմ ցուցաբերում: Տուրերն անցնում են հաճելի ու բարեկամական մթնոլորտում՝ առավելագույնս հետաքրքիր, ստեղծագործ և տեղեկատվությամբ լի։ Շատ կուրախանամ Ձեր հետ ծանոթանալ և կիսվել մեր հրաշալի երկրի մասին իմ գիտելիքներով։

map