Գեղարքունիքի սրտում՝ Սևանի խաղաղ ափերից ոչ հեռու, տարածված է Նորատուսի խաչքարերի հսկայական գերեզմանատունը՝ մի վայր, որտեղ քարը վերածվել է հավերժական ձեռագրի՝ գրված հին վարպետների ձեռքով։ Բաց երկնքի տակ բարձրացած հարյուրավոր խաչքարերից յուրաքանչյուրը պատմության առանձին էջ է, երկինք ուղղված քարացած աղոթք։ Առանձնապես արժեքավոր են 13-14-րդ դարերի նրբակերտ խաչքարերը, որոնց մեջ միահյուսված են գծերի նուրբ հորինվածքը, խորհրդանշական խորությունը և վարպետի անհատական ձեռագիրը։ Քարերի միջով քայլելիս ժամանակի սահմանները անհետանում են։ Խաչքարերից մի քանիսը ճառագում են խստաշունչ վեհություն, իսկ մյուսները ցուցադրում են նուրբ ժանյակազարդություն՝ ասես քանդակները կենդանանում են արևի շողերի ներքո։
Նորատուսը հաճախ անվանում են «խաչքարերի սիմֆոնիա», և ոչ պատահական. այստեղ յուրաքանչյուր նախշ ու զարդ հնչում է իր մեղեդով՝ միահունչ քամու և լեռների շշուկին։ Սա եզակի վայրերից է, որտեղ կարելի է տեսնել խաչքարագործության զարգացման ողջ ընթացքը՝ արտացոլող ժողովրդի ուրախություններն ու ցավերը։
Լեգենդն ասում է, թե վարպետի հոգին ներկա է յուրաքանչյուր քարի մեջ, և հենց դրա շնորհիվ խաչքարերը շարունակում են «շնչել» դարեր անց։ Հայ խաչքարագործության արվեստը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցուցակում։ Եվ քանի դեռ այս քարե գլուխգործոցները կանգուն են, միջնադարյան Հայաստանի կենդանի հիշողությունը կշարունակի հնչել նրանց սրտերում, ովքեր գալիս են լսելու նրա պատմությունը։