Խմբային էքսկուրսիա. Հովհաննավանք, Սաղմոսավանք, Կարմրավոր, Գուրմէ Դուրմէ, Աղձք դամբարան
Բոլորովին նոր երթուղի
Հովհաննավանք, Սաղմոսավանք, Կարմրավոր եկեղեցի, Շոկոլադի տուն Գուրմէ Դուրմէ, Աղձք դամբարան
1. Հովհաննավանք
35-40 րոպե
Արագածոտնի գեղատեսիլ լանջերին, Օհանավան գյուղում, բարձրանում է Հովհաննավանք վանական համալիրը՝ հնագույն սրբավայր, որի պատմությունը ձգվում է դեպի դարերի խորքը։ Ավանդության համաձայն՝ այստեղ առաջին եկեղեցին կառուցվել է դեռևս 5-րդ դարում, երբ նորածին քրիստոնեական հավատքը սկսում էր իր քարե կերպարանքը ստանալ Հայաստանում։ Հետագա դարերում վանքը բազմիցս վերակառուցվել է՝ պահելով իր պատերի մեջ տարբեր ժամանակների ու բարերարների հիշողությունը։
Հիմնական եկեղեցին կառուցվել է 1212-1221 թվականներին իշխան Վաչե Վաչուտյանի պատվերով։ Նրա որդին՝ Քուրդ Վաչուտյանը, շարունակել է իր հոր գործը՝ կառուցելով նոր մատուռ, որի արդյունքում վանական համալիրը ստացավ իր ամբողջական տեսքը։
Հատուկ նշանակություն ունի եկեղեցու մուտքի վերևում տեղադրված բարձրաքանդակը, որում քարի մեջ կենդանացած Ավետարանի տեսարանները հիացնում են թե՛ խորիմաստությամբ, թե՛ վարպետության նրբությամբ։ Մայրամուտի լույսի տակ յուրաքանչյուր գիծ ու պատկեր կարծես կենդանանում է՝ վանքը վերածելով «քարե գրքի», որը բացում է Սուրբ Գիրքի էջերը։
Այսօր Հովհաննավանքը ոչ միայն հիշեցնում է անցյալի վեհությունը, այլև մնում է հոգևոր ներշնչման վայր։ Նրա խստաշունչ պատերն ու նուրբ քանդակները հրավիրում են դիպչել հավերժությանը, որտեղ հավատն ու քարը միաձուլված են մեկ ամբողջության մեջ։
Հիմնական եկեղեցին կառուցվել է 1212-1221 թվականներին իշխան Վաչե Վաչուտյանի պատվերով։ Նրա որդին՝ Քուրդ Վաչուտյանը, շարունակել է իր հոր գործը՝ կառուցելով նոր մատուռ, որի արդյունքում վանական համալիրը ստացավ իր ամբողջական տեսքը։
Հատուկ նշանակություն ունի եկեղեցու մուտքի վերևում տեղադրված բարձրաքանդակը, որում քարի մեջ կենդանացած Ավետարանի տեսարանները հիացնում են թե՛ խորիմաստությամբ, թե՛ վարպետության նրբությամբ։ Մայրամուտի լույսի տակ յուրաքանչյուր գիծ ու պատկեր կարծես կենդանանում է՝ վանքը վերածելով «քարե գրքի», որը բացում է Սուրբ Գիրքի էջերը։
Այսօր Հովհաննավանքը ոչ միայն հիշեցնում է անցյալի վեհությունը, այլև մնում է հոգևոր ներշնչման վայր։ Նրա խստաշունչ պատերն ու նուրբ քանդակները հրավիրում են դիպչել հավերժությանը, որտեղ հավատն ու քարը միաձուլված են մեկ ամբողջության մեջ։
2. Սաղմոսավանք
35-40 րոպե
Մուղնուց հյուսիս՝ Գեղատեսիլ Քասաղի կիրճի եզրին վեր է խոյանում Սաղմոսավանքը, որի անունը հնչում է հենց որպես աղոթք։ XII-XIII դարերում Վաչուտյան ազնվականների կողմից հիմնադրված այս վանքը դարեր շարունակ եղել է ոչ միայն հոգևոր կենտրոն, այլև կրթության կարևոր օջախ. այստեղ գրվել ու պահպանվել են անգին ձեռագրեր։ Համալիրը բաղկացած է չորս շինություններից՝ վեհաշուք Սուրբ Սիոն գլխավոր եկեղեցուց, գավիթից, ընդարձակ մատենադարանից և համեստ Սուրբ Աստվածածին մատուռից։ Կիրճի եզերքին կանգնած վանքի քարե պատերը դարերի ընթացքում ականատես են եղել ժամանակների հոսքին՝ պահելով աղոթքների զորությունն ու բնության մեղմ ձայնը։
1988 թվականի երկրաշարժը մեծ վնաս հասցրեց վանքին, և թվում էր՝ քարերը երկար լռելու են։ Սակայն արդեն 1998 թվականին սկսվեց վանքի վերականգնման հսկայական աշխատանքները, և 2000 թվականի դեկտեմբերին վանքը նորից կանգնեց իր երբեմնի փառքով։
Այսօր Սաղմոսավանքը դիմավորում է իր այցելուներին լեռների ու կիրճի հիասքանչ տեսարաններով։ Նրա ներսում տիրող լռությունը նման է սաղմոսի, ասես հողն ինքը երգում է հավերժական սաղմոս։ Երբ կանգնում ես կիրճի եզրին ու նայում անսահման հովտին, զգում ես, որ այս վայրը ծնված է աղոթքի, մտորումների և հոգու խաղաղության համար։
1988 թվականի երկրաշարժը մեծ վնաս հասցրեց վանքին, և թվում էր՝ քարերը երկար լռելու են։ Սակայն արդեն 1998 թվականին սկսվեց վանքի վերականգնման հսկայական աշխատանքները, և 2000 թվականի դեկտեմբերին վանքը նորից կանգնեց իր երբեմնի փառքով։
Այսօր Սաղմոսավանքը դիմավորում է իր այցելուներին լեռների ու կիրճի հիասքանչ տեսարաններով։ Նրա ներսում տիրող լռությունը նման է սաղմոսի, ասես հողն ինքը երգում է հավերժական սաղմոս։ Երբ կանգնում ես կիրճի եզրին ու նայում անսահման հովտին, զգում ես, որ այս վայրը ծնված է աղոթքի, մտորումների և հոգու խաղաղության համար։
3. Կարմրավոր եկեղեցի
15-20 րոպե
Արագածոտնի հարուստ ժառանգության մեջ իր առանձնահատուկ տեղն ունի Կարմրավոր եկեղեցին՝ փոքրիկ, բայց անչափ ներդաշնակ սրբավայր, որը հրաշքով գրեթե անփոփոխ հասել է մեր օրեր։ Նրա համեստ չափերի մեջ թաքնված է հոգևոր վեհություն: Ենթադրվում է, որ այս տաճարը եղել է երբեմնի իշխանական տոհմի ընտանեկան մատուռը, ինչն էլ նրան հաղորդում է մտերմիկ ու խորը անձնական երանգ։
«Կարմրավոր» անվանումը եկեղեցին ստացել է իր երբեմնի վառ կղմինդրապատ տանիքից, որն արևի ճառագայթների տակ շողում էր կարմրավուն փայլով՝ կարծես պատված լինելով թանկարժեք գործվածքով։ Նրա ցածր պատերն ու նրբակերտ գմբեթը հիացնում են իրենց ներդաշնակությամբ ու ճաշակով՝ վկայելով, թե ինչպես էին հայ վարպետները կարողանում համադրել պարզությունն ու խոր հոգևոր արտահայտչականությունը։
Ի տարբերություն շատ միջնադարյան հուշարձանների՝ Կարմրավորը պահպանվել է գրեթե առանց վերակառուցումների ու վերականգնումների՝ դառնալով վաղ հայկական եկեղեցաշինության ամենաարժեքավոր կենդանի օրինակներից մեկը։ Այստեղ չկան շքեղություն ու պերճանք. միայն քարե աղոթք՝ ջերմությամբ ու անկեղծությամբ լեցուն։
Այսօր Կարմրավորը մնում է հայկական հոգևոր մշակույթի ամենահուզիչ վկայություններից մեկը։ Նրա համեստ դռան առջև կանգնած՝ հեշտ է պատկերացնել, թե ինչպես դարեր առաջ այստեղ հավաքվում էին իշխանական ընտանիքները՝ իրենց աղոթքը բարձրացնելու այս փոքրիկ, բայց հավերժության հնչողությամբ լցված տաճարում, որն էլ դարձավ համեստության ու մաքուր հավատքի խորհրդանիշ։
«Կարմրավոր» անվանումը եկեղեցին ստացել է իր երբեմնի վառ կղմինդրապատ տանիքից, որն արևի ճառագայթների տակ շողում էր կարմրավուն փայլով՝ կարծես պատված լինելով թանկարժեք գործվածքով։ Նրա ցածր պատերն ու նրբակերտ գմբեթը հիացնում են իրենց ներդաշնակությամբ ու ճաշակով՝ վկայելով, թե ինչպես էին հայ վարպետները կարողանում համադրել պարզությունն ու խոր հոգևոր արտահայտչականությունը։
Ի տարբերություն շատ միջնադարյան հուշարձանների՝ Կարմրավորը պահպանվել է գրեթե առանց վերակառուցումների ու վերականգնումների՝ դառնալով վաղ հայկական եկեղեցաշինության ամենաարժեքավոր կենդանի օրինակներից մեկը։ Այստեղ չկան շքեղություն ու պերճանք. միայն քարե աղոթք՝ ջերմությամբ ու անկեղծությամբ լեցուն։
Այսօր Կարմրավորը մնում է հայկական հոգևոր մշակույթի ամենահուզիչ վկայություններից մեկը։ Նրա համեստ դռան առջև կանգնած՝ հեշտ է պատկերացնել, թե ինչպես դարեր առաջ այստեղ հավաքվում էին իշխանական ընտանիքները՝ իրենց աղոթքը բարձրացնելու այս փոքրիկ, բայց հավերժության հնչողությամբ լցված տաճարում, որն էլ դարձավ համեստության ու մաքուր հավատքի խորհրդանիշ։
4. Շոկոլադի տուն Գուրմէ Դուրմէ
35-40 րոպե
«Գուրմէ Դուրմէ»-ն ոչ միայն շոկոլադ է, այլ ամբողջ մի պատմություն քաղցր արվեստի հանդեպ սիրո մասին, որը սկիզբ է առել Հայաստանում՝ 2007 թվականին։ Բրենդը ստեղծել են եղբայրներ Պիեռ և Դիրան Բաղդադյանները՝ Ֆրանսիայից և Ավստրիայից, ովքեր կարողացան միավորել եվրոպական ավանդույթներն ու հայկական հյուրընկալությունը։ Նույնիսկ շոկոլադների անվանումը արտահայտում է այս միավորումը. «gourmet» բառը նշանակում է «նրբահամ», իսկ «dourme»-ն թարգմանվում է որպես «շոկոլադ»։
Շոկոլադի արտադրությունը գտնվում է Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքում, իսկ Երևանում գործում են մասնագիտացված խանութներ, որտեղ կարելի է գտնել ամենատարբեր շոկոլադե արտադրանքներ՝ դասական կոնֆետներից մինչև բացառիկ նվերային հավաքածուներ և անհատականացված քաղցրավենիքներ։
Գործարանում էքսկուրսիան տևում է մոտ 30-40 րոպե և վերածվում է հետաքրքիր ճանապարհորդության դեպի շոկոլադի պատրաստման աշխարհը. այցելուները դիտում են գործընթացը ապակե պատից, լսում կակաոյի ծագման ու արհեստի նրբությունների պատմությունը և վերջում համտեսում ամենաթարմ շոկոլադը։ Մթնոլորտը լցված է կակաոյի բույրով և թեթև կախարդանքով, քանզի հյուրերի աչքի առաջ տեղի ունեցող ամեն ինչ իսկական արվեստ է։ «Գուրմէ Դուրմէ»-ն վաղուց սիրվել է և՛ տեղացիների, և՛ զբոսաշրջիկների կողմից՝ դառնալով ժամանակակից հայկական շոկոլադագործության խորհրդանիշ։
Տոմսի արժեքը մեծահասակների համար կազմում է 1.62 USD, իսկ մինչև 12 տարեկան երեխաների համար՝ անձը 1.08 USD:
👉 Ամրագրումներն անհրաժեշտ է կատարել նախապես:
Շոկոլադի արտադրությունը գտնվում է Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքում, իսկ Երևանում գործում են մասնագիտացված խանութներ, որտեղ կարելի է գտնել ամենատարբեր շոկոլադե արտադրանքներ՝ դասական կոնֆետներից մինչև բացառիկ նվերային հավաքածուներ և անհատականացված քաղցրավենիքներ։
Գործարանում էքսկուրսիան տևում է մոտ 30-40 րոպե և վերածվում է հետաքրքիր ճանապարհորդության դեպի շոկոլադի պատրաստման աշխարհը. այցելուները դիտում են գործընթացը ապակե պատից, լսում կակաոյի ծագման ու արհեստի նրբությունների պատմությունը և վերջում համտեսում ամենաթարմ շոկոլադը։ Մթնոլորտը լցված է կակաոյի բույրով և թեթև կախարդանքով, քանզի հյուրերի աչքի առաջ տեղի ունեցող ամեն ինչ իսկական արվեստ է։ «Գուրմէ Դուրմէ»-ն վաղուց սիրվել է և՛ տեղացիների, և՛ զբոսաշրջիկների կողմից՝ դառնալով ժամանակակից հայկական շոկոլադագործության խորհրդանիշ։
Տոմսի արժեքը մեծահասակների համար կազմում է 1.62 USD, իսկ մինչև 12 տարեկան երեխաների համար՝ անձը 1.08 USD:
👉 Ամրագրումներն անհրաժեշտ է կատարել նախապես:
5. Աղձք դամբարան
35-40 րոպե
Արագածոտնի Աղձք գյուղի լռության մեջ թաքնված է եզակի սրբավայր՝ հայոց հին թագավորների դամբարանը։ Այստեղ՝ հողի մեջ կիսով թաղված կամարների ներքո, իրենց հավերժ հանգիստն են գտել Արշակունիների տոհմի ներկայացուցիչները՝ այն կառավարիչները, ովքեր կանգնած էին հեթանոսության և քրիստոնեության երկու աշխարհների սահմանագլխին։ Այս քարե պատերի մեջ ժամանակը կարծես կանգ է առել՝ պահպանելով այն դարաշրջանի շունչը, երբ Հայաստանը վերապրում էր իր պատմության ամենամեծ շրջադարձը։
Հատկապես տպավորիչ է դամբարանը զարդարող բարձրաքանդակը. Դանիել մարգարեի պատկերը առյուծների որջում՝ փորձության, հավատքի և հոգևոր ուժի հզոր խորհրդանիշ, որը միավորում է նախաքրիստոնեական և քրիստոնեական մշակույթի ժառանգությունը: Այս պատկերները արտացոլում էին այն շրջադարձային ժամանակաշրջանը, երբ հին աստվածները մարեցին, իսկ նոր հավատքի լույսը սկսեց լուսավորել Հայաստանի ուղին:
Ավելի ուշ դամբարանի հարևանությամբ կառուցվեց եկեղեցի, որը, ցավոք, չի պահպանվել։ Սակայն անգամ դրա կորստից հետո Աղձքը պահպանում է իր վեհությունը՝ լցված խոր լռությամբ ու խորհրդավորությամբ։
Այսօր Արշակունիների թագավորական դամբարանը մնում է Հայաստանի հնագույն պատմության եզակի վկայություններից մեկը: Վայր, որտեղ քարը շարունակում է պահել թագավորների հիշողությունը և ժողովրդի հեթանոսությունից դեպի քրիստոնեություն հոգևոր անցման պատմությունը։
Հատկապես տպավորիչ է դամբարանը զարդարող բարձրաքանդակը. Դանիել մարգարեի պատկերը առյուծների որջում՝ փորձության, հավատքի և հոգևոր ուժի հզոր խորհրդանիշ, որը միավորում է նախաքրիստոնեական և քրիստոնեական մշակույթի ժառանգությունը: Այս պատկերները արտացոլում էին այն շրջադարձային ժամանակաշրջանը, երբ հին աստվածները մարեցին, իսկ նոր հավատքի լույսը սկսեց լուսավորել Հայաստանի ուղին:
Ավելի ուշ դամբարանի հարևանությամբ կառուցվեց եկեղեցի, որը, ցավոք, չի պահպանվել։ Սակայն անգամ դրա կորստից հետո Աղձքը պահպանում է իր վեհությունը՝ լցված խոր լռությամբ ու խորհրդավորությամբ։
Այսօր Արշակունիների թագավորական դամբարանը մնում է Հայաստանի հնագույն պատմության եզակի վկայություններից մեկը: Վայր, որտեղ քարը շարունակում է պահել թագավորների հիշողությունը և ժողովրդի հեթանոսությունից դեպի քրիստոնեություն հոգևոր անցման պատմությունը։
Ներառված է
-
Փորձառու էքսկուրսավար՝ ԱՆԳԼ + ՌՈՒՍ հաջորդաբար
-
Շշալցված ջուր և թխվածքներ
-
Wi-Fi տրանսպորտում
-
Օդորակիչով մեքենաներ
-
Մուտքի տոմսեր
-
Տրանսպորտային միջոցի և ուղևորների ապահովագրություն
Ներառված չէ
-
Ճաշի համար կանգառ
-
Փոխադրում հյուրանոց (վերջնակետը՝ մեր գրասենյակ)
Առանձնահատկություններ
- Վայելեք երկու նշանավոր վանքերից՝ Հովհաննավանքից և Սաղմոսավանքից, դեպի Քասաղ գետի կիրճը բացվող հիասքանչ տեսարանները
- Այցելեք 7-րդ դարի մարգարիտը՝ Կարմրավոր եկեղեցին
- Համտեսեք ամենահամեղ ձեռագործ շոկոլադը Գուրմէ Դուրմէ Շոկոլադի տանը
- Ուսումնասիրեք հայ թագավորական պատմությունը՝ այցելելով եզակի Աղցքի դամբարանը
Հաճախ տրվող հարցեր
Արդյո՞ք Էքսկուրսիայի ընթացքում կանգառներ կլինեն համայնապատկերային տեսարաններով վայրերում՝ գեղեցիկ լուսանկարներ ստանալու համար։
Այո, իհարկե, էքսկուրսիայի ընթացքում շատ տեղեր կլինեն՝ գեղեցիկ լուսանկարներ ստանալու համար, հատկապես առանձնանում են Սաղմոսավանքից դեպի Քասաղի տպավորիչ կիրճ բացվող համայնապատկերային տեսարանները։
Ի՞նչպես կնկարագրեք այցը Շոկոլադի տուն «Գուրմէ Դուրմէ»:
Այցելությունը տևում է 30-40 րոպե, որի ընթացքում հյուրերին կառաջարկվի համեղ և քաղցր ճանապարհորդություն դեպի շոկոլադի աշխարհ: Հյուրերը կհետևեն շոկոլադ պատրաստողների աշխատանքին, կհամտեսեն նրբահամ քաղցրավենիք, ինչպես նաև կծանոթանան շոկոլադի պատմությանը՝ կակաոյի հատիկից մինչև պատրաստի սալիկը:
Ինչո՞վ է յուրահատուկ այցը Աղձքի դամբարան:
Աղձքի դամբարանում այցելուները մտովին կտեղափոխվեն 4-5-րդ դարեր, երբ Արշակունիների տոհմի հայ թագավորներն իրենց վերջին հանգրվանն են գտել այստեղ: Լավ պահպանված ստորգետնյա մասը և Հայաստանի վաղ քրիստոնեական պատմության հետ խորը կապը դարձնում են վերջինս այցելության համար իսկապես եզակի վայր:
Քանի՞ հոգուց է բաղկացած լինում այս էքսկուրսիայի խումբը:
Խմբի մասնակիցների թիվը տարբեր է լինում՝ հիմնականում կազմելով մինչև 34 հոգի:
Արդյո՞ք այս էքսկուրսիայի համար կան հագուստի հետ կապված պահանջներ կամ խորհուրդներ։
Ձեր իսկ հարմարավետության համար խորհուրդ ենք տալիս կրել սպորտային կոշիկներ և փոփոխական եղանակին համապատասխան հագուստ: Կարող եք նաև բաճկոն վերցնել, քանի որ մարզերում ջերմաստիճանը սովորաբար ավելի ցածր է լինում։ Եկեղեցիներ և վանքեր այցելելիս կանանց խորհուրդ է տրվում հագնվել համեստ՝ խուսափելով բաց հագուստ կրելուց։
Ամրագրման պայմաններ
Չեղարկում և փոփոխում
Ծանոթացեք մեր էքսկուրսավարների հետ
Սյուզաննա Պողոսյան
RU
HY
Անունս Սյուզաննա է, 2016թ.-ից սկսած մեծ սիրով ներկայացնում եմ հյուրերիս հրաշքներով լի Հայաստանը։ Ինձ համար յուրաքանչյուր էքսկուրսիա երկրի մասին պարզապես պատմություն չէ, այլ հնարավորություն՝ ցույց տալու նրա ոգին, օգնելու Ձեզ բացահայտել Հայաստանի պատմությունը, մշակույթը և հյուրընկալությունը։ Ես անկեղծ ուրախանում եմ, երբ տեսնում եմ, թե ինչպես է իմ երկիրը գրավում մարդկանց սրտերը, և անում եմ ամեն ինչ, որպեսզի հյուրերի ճանապարհորդությունը լինի ջերմ, հագեցած և անմոռանալի։
Վարդուհի Գասպարյան
RU
HY
Ողջույն, ես Վարդուհին եմ, աշխատում եմ որպես զբոսավար Հայաստանում՝ 2022թ.-ից։ Զբոսաշրջության ոլորտում այսքան տարիների փորձի շնորհիվ ես հստակ գաղափար ունեմ, թե ինչպես յուրաքանչյուր էքսկուրսիա դարձնել ոչ միայն տեղեկություններով հագեցած, այլև իսկապես հետաքրքրաշարժ։ Ինձ հետ Դուք կայցելեք իմ գեղեցիկ Հայաստանի տեսարժան վայրերը և կծանոթանաք նրա պատմությանը, ոգուն, ավանդույթներին ու մթնոլորտին։
Մելինե Սահակյան
HY
EN
ZH
Բարև բոլորին։ Ես Մելինեն եմ՝ սերտիֆիկացված զբոսավար։ Եթե ցանկանում եք շրջել մեր գեղեցիկ Հայաստանով ու բացահայտել նրա ողջ հմայքը՝ գիտակ և շփվող զբոսավարի հետ, ինձ համար մեծ պատիվ կլինի լինել Ձեր գիդը։ Բարի գալուստ Հայաստան։
Աննա Հարությունյան
RU
HY
EN
Ես Աննան եմ։ 2010թ.-ից զբոսաշրջիկներին օգնում եմ ոչ միայն բացահայտել Հայաստանի զարմանալի ինքնատիպությունը, պատմության խորությունը և գոյության ֆենոմենը, այլև նրանց օգնում բացահայտել մեր հայրենիքում ներդաշնակ ու խաղաղ ապրելու գաղտնիքները։
Ձեզ կարող է հետաքրքրել նաև՝
3 կարծիք
