Անհատական էքսկուրսիա. Գառնիի տաճար, Գեղարդ վանք, Ծաղկաձոր, ճոպանուղի, Կեչառիս, Սևանա լիճ, Սևանավանք
Չարենցի կամար, Գառնիի տաճար, Գեղարդի վանք, Ծաղկաձոր, Ծաղկաձորի ճոպանուղի, Կեչառիս վանք, Սևանա լիճ, Սևանավանք
1. Չարենցի կամար
15-20 րոպե
Չարենցի կամարը ոչ միայն ճարտարապետական կառույց է, այլև Հայաստանի ու նրա սրբության՝ Արարատի հանդեպ սիրո՝ պոետիկ խորհրդանիշ: Կամարի հեղինակը ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանն է, ով մի անգամ Գառնիի ճանապարհին կանգ առավ այս վայրում և ապշեց ձյունածածկ Մասիսի շշմեցնող տեսարանից։ Հենց այս ակնթարթը նրան ոգեշնչեց ստեղծելու մի յուրօրինակ «տաճար»` նվիրված Արարատին. մի կամար, որն, ինչպես կտավում, իր մեջ է առնում վեհաշուք այս լեռը: Ասում են՝ բանաստեղծը սիրում էր այցելել այստեղ և հենց այդ պատճառով այս վայրը դարձավ նրա հիշատակի յուրահատուկ խորհրդանիշ։
Կամարը կառուցվել է 1957 թվականին՝ հայ մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի ծննդյան 60-ամյակի կապակցությամբ և ստացել է նրա անունը։ Կամարի աղեղին փորագրված են Չարենցի ամենահայտնի բանաստեղծություններից մեկի տողերը, որոնք նվիրված են Հայաստանին և նրա հավերժ խորհրդանիշին՝ Արարատին.
Այս բառերը միավորում են բնության հավերժությունն ու պոեզիայի անմահությունը։
Այսօր Չարենցի կամարը Գառնու ճանապարհին անշրջանցելի կանգառ է: Զբոսաշրջիկները այստեղ կանգ են առնում հիասքանչ լուսանկարներ անելու և հիանալու լայնածավալ Արարատյան դաշտավայրի անզուգական տեսարանով։ Հատկապես պարզ օրերին, երբ Մասիսը բարձրանում է ամպերից վեր, տեսարանը դառնում է պարզապես իսկական գլուխգործոց։ Կամարը մնում է այն կետը, որտեղ բնությունը, պատմությունը և պոեզիան միաձուլվում են՝ արթնացնելով հպարտության և ոգեշնչման զգացողություն։
Կամարը կառուցվել է 1957 թվականին՝ հայ մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի ծննդյան 60-ամյակի կապակցությամբ և ստացել է նրա անունը։ Կամարի աղեղին փորագրված են Չարենցի ամենահայտնի բանաստեղծություններից մեկի տողերը, որոնք նվիրված են Հայաստանին և նրա հավերժ խորհրդանիշին՝ Արարատին.
«Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա.
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում»։
Այս բառերը միավորում են բնության հավերժությունն ու պոեզիայի անմահությունը։
Այսօր Չարենցի կամարը Գառնու ճանապարհին անշրջանցելի կանգառ է: Զբոսաշրջիկները այստեղ կանգ են առնում հիասքանչ լուսանկարներ անելու և հիանալու լայնածավալ Արարատյան դաշտավայրի անզուգական տեսարանով։ Հատկապես պարզ օրերին, երբ Մասիսը բարձրանում է ամպերից վեր, տեսարանը դառնում է պարզապես իսկական գլուխգործոց։ Կամարը մնում է այն կետը, որտեղ բնությունը, պատմությունը և պոեզիան միաձուլվում են՝ արթնացնելով հպարտության և ոգեշնչման զգացողություն։
2. Գառնիի տաճար
60-70 րոպե
Եռանկյունաձև ժայռի եզրին՝ Ազատի գետի գորշ ալիքների վերևում, բարձրանում է Հայաստանի հնագույն ժառանգության միակ կենդանի պահապան Գառնիի հեթանոսական տաճարը։ Նրա արևին ուղղված նրբագեղ սյուները կարծես մինչ օրս շարունակում են իրենց լուռ պաշտամունքը Միհր աստծուն, որին հենց նվիրված էր այս սրբարանը։
Մ.թ. I դարում թագավոր Տրդատ Ա-ն հրամայեց այստեղ կառուցել տաճար, որտեղից բացվող անվերջ հորիզոնները ձգվում էին դեպի լեռներն ու կիրճերը և թվում էր՝ արևն ինքն է օրհնում այս հողը։ Քրիստոնեության տարածմամբ հին ծեսերը լռեցին, և Գառնին վերածվեց արքունական ամառանոցի, որտեղ աղոթքների արձագանքին փոխարինեց հանգստի ու ներշնչանքի մեղմ երաժշտությունը։
1679 թ. հզոր երկրաշարժը դղրդացրեց հողը և փլեցրեց տաճարը՝ այն վերածելով քարերի կույտի, ասես պատմությունը փակեց իր էջը այստեղ։
Մոտ երեք դար այն քնած էր ավերակների մեջ, մինչև XX դարում սկսվեց տաճարի վերականգնումը՝ վերադարձնելով Գառնիին իր հռոմեական‑հունական փառքը։
Այսօր տաճարի շուրջ կարելի է տեսնել հին ամրոցի և արքունի պալատի հետքերը, ինչպես նաև արքունի բաղնիքում պահպանված խճանկարները, որոնցից մեկի խորհրդավոր արձանագրությունը ասում է. «Աշխատեցինք՝ ոչինչ չստանալով»։ Դա ենթադրում է, որ շինությունն ու արվեստի գլուխգործոցը նվեր էին՝ ուղղված հայոց թագավորին։ Այսօր ևս, չորս տարին մեկ անգամ, տաճարում վառվում է կրակ՝ որպես աշխարհասփյուռ հայ երիտասարդությանը Երևանում համախմբող համահայկական խաղերի խորհրդանիշ։
Եթե կանգնես ժայռի եզրին, թվում է՝ քամին բերում է ժողովրդական երգերի և արքայական շքախմբի քայլերի արձագանքը։ Այստեղ կենդանանում է հնագույն Հայաստանի շունչը, որտեղ առասպելն ու պատմությունը միաձուլվում են։
Մ.թ. I դարում թագավոր Տրդատ Ա-ն հրամայեց այստեղ կառուցել տաճար, որտեղից բացվող անվերջ հորիզոնները ձգվում էին դեպի լեռներն ու կիրճերը և թվում էր՝ արևն ինքն է օրհնում այս հողը։ Քրիստոնեության տարածմամբ հին ծեսերը լռեցին, և Գառնին վերածվեց արքունական ամառանոցի, որտեղ աղոթքների արձագանքին փոխարինեց հանգստի ու ներշնչանքի մեղմ երաժշտությունը։
1679 թ. հզոր երկրաշարժը դղրդացրեց հողը և փլեցրեց տաճարը՝ այն վերածելով քարերի կույտի, ասես պատմությունը փակեց իր էջը այստեղ։
Մոտ երեք դար այն քնած էր ավերակների մեջ, մինչև XX դարում սկսվեց տաճարի վերականգնումը՝ վերադարձնելով Գառնիին իր հռոմեական‑հունական փառքը։
Այսօր տաճարի շուրջ կարելի է տեսնել հին ամրոցի և արքունի պալատի հետքերը, ինչպես նաև արքունի բաղնիքում պահպանված խճանկարները, որոնցից մեկի խորհրդավոր արձանագրությունը ասում է. «Աշխատեցինք՝ ոչինչ չստանալով»։ Դա ենթադրում է, որ շինությունն ու արվեստի գլուխգործոցը նվեր էին՝ ուղղված հայոց թագավորին։ Այսօր ևս, չորս տարին մեկ անգամ, տաճարում վառվում է կրակ՝ որպես աշխարհասփյուռ հայ երիտասարդությանը Երևանում համախմբող համահայկական խաղերի խորհրդանիշ։
Եթե կանգնես ժայռի եզրին, թվում է՝ քամին բերում է ժողովրդական երգերի և արքայական շքախմբի քայլերի արձագանքը։ Այստեղ կենդանանում է հնագույն Հայաստանի շունչը, որտեղ առասպելն ու պատմությունը միաձուլվում են։
3. Գեղարդի վանք
60-70 րոպե
Կոտայքի կիրճի վայրի ժայռերի մեջ, որտեղ քամին բերում է քարի ու սոճու բույրը, Գեղարդի վանքը կեցած է այնպես, կարծես լեռը ինքն է կերտել այս սրբավայրը։ Նրա պարիսպները՝ կիսով չափ ամրոց, կիսով չափ քարանձավ, խոյանում են ժայռից՝ ինչպես քարացած աղոթք։ Այստեղ լռությունը կենդանի է՝ լեցուն դարավոր շարականների մեղմ արձագանքով։
12-13-րդ դարերում վանականները ստեղծեցին նմանը չունեցող մի աշխարհ: Եկեղեցիներն ու խցերը քանդակված էին հենց լեռան մեջ, որից էլ առաջացավ վանքի սկզբնական անվանումը՝ Այրիվանք «քարանձավային վանք»։ Ավելի ուշ վանքը ստացավ «Գեղարդ» անունը՝ ի պատիվ սրբազան գեղարդի, որով, ըստ ավանդության, խոցվեց Քրիստոսի մարմինը։
Համալիրը՝ Կաթողիկե գլխավոր եկեղեցին, իր ստվերոտ գավիթը, խորհրդավոր քարանձավային մատուռները, փոքրիկ ուխտասրահը և հնագույն՝ Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին երկխոսությունն են երկնքի ու երկրի միջև։ Լեռան սրտում փորագրված սառը սրահները, կարծես, շնչում ու պահպանում են անցյալի ուխտավորների շշուկները։ Ժայռափոր վանքերի ու խցերի մեջ առանձնանում է միջնադարյան հայկական զինանշանային արվեստը, որը ցուցադրում է հայ իշխանական տների հզորությունը, պալատական ճարտարապետության հմայքն ու շլացնող զարդանախշերը՝ Վերածննդի դարաշրջանից շատ առաջ։
Այսօր Գեղարդը պարզապես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցուցակում ընդգրկված հուշարձան չէ, այն կենդանի հրաշք է։ Երբ անցնում ես նրա քարաշեն կամարների տակով, ժամանակը կարծես կանգ է առնել։ Նեղ ճեղքերից ներս թափանցող լույսի շողերը ոսկեգույն են դարձնում քարանձավների պատերը, և թվում է՝ երկրայինն ու երկնայինը միաձուլվել են։
12-13-րդ դարերում վանականները ստեղծեցին նմանը չունեցող մի աշխարհ: Եկեղեցիներն ու խցերը քանդակված էին հենց լեռան մեջ, որից էլ առաջացավ վանքի սկզբնական անվանումը՝ Այրիվանք «քարանձավային վանք»։ Ավելի ուշ վանքը ստացավ «Գեղարդ» անունը՝ ի պատիվ սրբազան գեղարդի, որով, ըստ ավանդության, խոցվեց Քրիստոսի մարմինը։
Համալիրը՝ Կաթողիկե գլխավոր եկեղեցին, իր ստվերոտ գավիթը, խորհրդավոր քարանձավային մատուռները, փոքրիկ ուխտասրահը և հնագույն՝ Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին երկխոսությունն են երկնքի ու երկրի միջև։ Լեռան սրտում փորագրված սառը սրահները, կարծես, շնչում ու պահպանում են անցյալի ուխտավորների շշուկները։ Ժայռափոր վանքերի ու խցերի մեջ առանձնանում է միջնադարյան հայկական զինանշանային արվեստը, որը ցուցադրում է հայ իշխանական տների հզորությունը, պալատական ճարտարապետության հմայքն ու շլացնող զարդանախշերը՝ Վերածննդի դարաշրջանից շատ առաջ։
Այսօր Գեղարդը պարզապես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցուցակում ընդգրկված հուշարձան չէ, այն կենդանի հրաշք է։ Երբ անցնում ես նրա քարաշեն կամարների տակով, ժամանակը կարծես կանգ է առնել։ Նեղ ճեղքերից ներս թափանցող լույսի շողերը ոսկեգույն են դարձնում քարանձավների պատերը, և թվում է՝ երկրայինն ու երկնայինը միաձուլվել են։
4. Ծաղկաձոր
5-10 րոպե
Հայաստանի սրտում, ընդամենը 60 կմ հեռու Երևանից և ծովի մակարդակից 1845 մ բարձրության վրա, փռված է Ծաղկաձորը՝ ժամանակակից լեռնադահուկային հանգստավայր և երկրի ամենագեղատեսիլ անկյուններից մեկը։ Թվում է, թե բնությունը առատաձեռնորեն մարմնավորել է ծաղիկների պատկերը: Ամռանը այստեղ լեռները թաղված են կանաչի և ծաղիկների մեջ, իսկ ձմռանը վերածվում են շողշողացող ձյունաճերմակ հեքիաթի:
Ծաղկաձորը դիմավորում է հյուրերին ջերմությամբ և աշխույժ մթնոլորտով՝ առաջարկելով ակտիվ հանգստի համար անհրաժեշտ ամեն ինչ. նորագույն դահուկային սարքավորումների վարձույթ, փորձառու մարզիչների դասընթացներ, հյուրընկալ ռեստորաններ, հարմարավետ սրճարաններ ու ժամանցային կենտրոններ։ Դահուկային սեզոնը տևում է շուրջ հինգ ամիս՝ նոյեմբերի կեսից մինչև ապրիլի կեսը՝ հնարավորություն տալով լիարժեք վայելել Ծաղկաձորի ձյունածածկ լանջերը։
Լեռնային թարմ օդը լցնում է թոքերը, իսկ յուրաքանչյուր վայրէջք հիշեցնում է ազատ թռիչք։ Ամենաբարձր կետերից բացվող տեսարանը ուղղակի ապշեցնող է. անվերջանալի լեռնաշղթաներ, որոնք ձուլվում են հորիզոնին, և արեգակի շողեր, որ խաղում են ձյան բյուրեղների վրա՝ ինչպես սփռված ադամանդներ։
Ծաղկաձորը, սակայն, միայն ձմեռային սպորտային հանգստավայր չէ, այն նաև հանգստության ապաստարան է, որտեղ կարելի է զբոսնել սոճիների անտառում, վայելել տաք թեյ վառարանի կողքին և լսել քամու մեղմ շշունջը լեռնանցքներում։ Այստեղ տարվա յուրաքանչյուր եղանակ բացահայտում է մարդու և բնության ներդաշնակությունը՝ դառնալով մեղեդի, որ կրկին ու կրկին կանչում է վերադառնալ։
Ծաղկաձորը դիմավորում է հյուրերին ջերմությամբ և աշխույժ մթնոլորտով՝ առաջարկելով ակտիվ հանգստի համար անհրաժեշտ ամեն ինչ. նորագույն դահուկային սարքավորումների վարձույթ, փորձառու մարզիչների դասընթացներ, հյուրընկալ ռեստորաններ, հարմարավետ սրճարաններ ու ժամանցային կենտրոններ։ Դահուկային սեզոնը տևում է շուրջ հինգ ամիս՝ նոյեմբերի կեսից մինչև ապրիլի կեսը՝ հնարավորություն տալով լիարժեք վայելել Ծաղկաձորի ձյունածածկ լանջերը։
Լեռնային թարմ օդը լցնում է թոքերը, իսկ յուրաքանչյուր վայրէջք հիշեցնում է ազատ թռիչք։ Ամենաբարձր կետերից բացվող տեսարանը ուղղակի ապշեցնող է. անվերջանալի լեռնաշղթաներ, որոնք ձուլվում են հորիզոնին, և արեգակի շողեր, որ խաղում են ձյան բյուրեղների վրա՝ ինչպես սփռված ադամանդներ։
Ծաղկաձորը, սակայն, միայն ձմեռային սպորտային հանգստավայր չէ, այն նաև հանգստության ապաստարան է, որտեղ կարելի է զբոսնել սոճիների անտառում, վայելել տաք թեյ վառարանի կողքին և լսել քամու մեղմ շշունջը լեռնանցքներում։ Այստեղ տարվա յուրաքանչյուր եղանակ բացահայտում է մարդու և բնության ներդաշնակությունը՝ դառնալով մեղեդի, որ կրկին ու կրկին կանչում է վերադառնալ։
5. Ծաղկաձորի ճոպանուղի
50-60 րոպե
Ծաղկաձորի սրտում՝ հայկական լեռնային հանգստավայրերի մարգարիտում, ձգվում է ճոպանուղին, որ վաղուց դարձել է և՛ հանգստի խորհրդանիշ, և՛ ճանապարհ դեպի նոր բացահայտումներ։ Թեղենիս լեռան արևելյան լանջով ձգվող այս ճոպանուղին միավորում է հինգ կայարան և հնարավորություն տալիս օգտվել տարբեր բարդության ավելի քան տասնյակ դահուկային արահետներից։ Նրա պատմությունը սկիզբ է առել 1967 թվականին, երբ առաջին ճոպանուղին սկսեցին զբոսաշրջիկներին ու մարզիկներին բարձրացնել դեպի ձյունածածկ գագաթները։
Երթուղու ամենաբարձր կետը հասնում է ծովի մակերևույթից 2819 մետրի։ Ընդամենը կես ժամում ճոպանուղու խցիկները սահում են դեպի երկինք՝ բացելով վեհաշուք լեռնաշղթաների ապշեցուցիչ համայնապատկերները։ Պարզ օրերին հորիզոնում բացվում է նաև հավերժական ուժի խորհրդանիշ Արարատ լեռան աստվածաշնչյան ուրվագիծը:
2004 թվականին հին ճոպանուղին փոխարինվեց նորով, իսկ 2017-ին այն արդիականացվեց՝ դառնալով տարածաշրջանի ամենաապահով ու հարմարավետ լեռնադահուկային ճոպանուղիներից մեկը։ Այսօր այն պարզապես տեխնիկական կառույց չէ, այլ յուրատեսակ ճանապարհորդություն: Յուրաքանչյուր վերելք հիշեցնում է թռիչք՝ հանդիպում երկնքին ու բնության ներդաշնակությանը։
Ծաղկաձորի ճոպանուղին ոչ միայն գագաթներ տանող ուղի է, այլ դուռ դեպի աշխարհ, որտեղ լեռները մոտ են, օդը՝ մաքուր, և յուրաքանչյուր վայրկյան լցված է ներշնչանքով ու հիացմունքով։
Երթուղու ամենաբարձր կետը հասնում է ծովի մակերևույթից 2819 մետրի։ Ընդամենը կես ժամում ճոպանուղու խցիկները սահում են դեպի երկինք՝ բացելով վեհաշուք լեռնաշղթաների ապշեցուցիչ համայնապատկերները։ Պարզ օրերին հորիզոնում բացվում է նաև հավերժական ուժի խորհրդանիշ Արարատ լեռան աստվածաշնչյան ուրվագիծը:
2004 թվականին հին ճոպանուղին փոխարինվեց նորով, իսկ 2017-ին այն արդիականացվեց՝ դառնալով տարածաշրջանի ամենաապահով ու հարմարավետ լեռնադահուկային ճոպանուղիներից մեկը։ Այսօր այն պարզապես տեխնիկական կառույց չէ, այլ յուրատեսակ ճանապարհորդություն: Յուրաքանչյուր վերելք հիշեցնում է թռիչք՝ հանդիպում երկնքին ու բնության ներդաշնակությանը։
Ծաղկաձորի ճոպանուղին ոչ միայն գագաթներ տանող ուղի է, այլ դուռ դեպի աշխարհ, որտեղ լեռները մոտ են, օդը՝ մաքուր, և յուրաքանչյուր վայրկյան լցված է ներշնչանքով ու հիացմունքով։
6. Կեչառիս վանք
20-30 րոպե
Ծաղկաձորի հյուսիսարևմտյան կողմում՝ լեռների գագաթների ու սաղարթախիտ անտառների գրկում, բարձրանում է Կեչառիսի վանքը՝ միջնադարյան Հայաստանի հոգևոր մարգարիտը։ Նրա պատմությունը ձգվում է մինչև XI-XIII դարեր, երբ այս վեհաշուք համալիրը կառուցվեց լեռների մեջ՝ դառնալով հավատքի ու լուսավորության կենտրոն: Համալիրը ներառում է չորս եկեղեցի և երկու գավիթ, որոնցից յուրաքանչյուրն իր վրա կրում է դարերի հետքն ու վարպետ շինարարների հմտության շունչը։ Գավիթներից մեկը դարձել է վանքի հիմնադիր և նշանավոր պետական գործիչ Մագիստրոս Գրիգոր Պահլավունու գերեզմանը, որի անունը հավերժ արձանագրված է հայոց պատմության էջերում։
Վանքի խստաշունչ քարե պատերը և գմբեթները ներդաշնակորեն ձուլված են բնությանը, իսկ բակի լռության մեջ լսվում են միայն քամու շշունջն ու զանգերի մեղմ ղողանջը։ Անցյալում այստեղ ծավալվում էր հարուստ հոգևոր կյանք, մասնավորապես՝ արտագրվում էին ձեռագրեր, ընթանում էին աստվածաբանական բանավեճեր,երկրի տարբեր կողմերից գալիս էին ուխտավորներ՝ գտնելու խաղաղություն ու սփոփանք։
Այսօր էլ, կանաչ լանջերով ու մաքուր լեռնային օդով շրջապատված, Կեչառիսը նույն անդորրով է դիմավորում իր այցելուներին, ինչպես հարյուրավոր տարիներ առաջ։ Նրա շեմը հատելիս զգում ես, թե ինչպես է ժամանակը դանդաղում՝ թողնելով հնարավորություն դիպչելու հավատքի հավերժական ակունքներին։
Վանքի խստաշունչ քարե պատերը և գմբեթները ներդաշնակորեն ձուլված են բնությանը, իսկ բակի լռության մեջ լսվում են միայն քամու շշունջն ու զանգերի մեղմ ղողանջը։ Անցյալում այստեղ ծավալվում էր հարուստ հոգևոր կյանք, մասնավորապես՝ արտագրվում էին ձեռագրեր, ընթանում էին աստվածաբանական բանավեճեր,երկրի տարբեր կողմերից գալիս էին ուխտավորներ՝ գտնելու խաղաղություն ու սփոփանք։
Այսօր էլ, կանաչ լանջերով ու մաքուր լեռնային օդով շրջապատված, Կեչառիսը նույն անդորրով է դիմավորում իր այցելուներին, ինչպես հարյուրավոր տարիներ առաջ։ Նրա շեմը հատելիս զգում ես, թե ինչպես է ժամանակը դանդաղում՝ թողնելով հնարավորություն դիպչելու հավատքի հավերժական ակունքներին։
7. Սևանա լիճ
Բարձր լեռնաշղթաների գրկում փառքով փայլում է Սևանը՝ Հայաստանի կապույտ սիրտը, որի զարկերը ներդաշնակվում են քամիների ու արևի հետ։ Լեգենդը պատմում է, որ այստեղ երբեմնի կանաչ հովիտ էր, մինչև որ երկինքը թափեց իր արցունքները և լցրեց այն ջրով՝ մարդկանց պարգևելով անգին գանձ։
Այսօր, 1400 քառակուսի կիլոմետր տարածք ունեցող Սևանը իր խորքում պահում է դարերի լռությունը։ Նրա ջրերը սնվում են 28 գետերից և միայն Հրազդանն է տանում դրանք հեռուն՝ ասես հսկելով լճի հարստությունը։ Մինչև 3000 մետր բարձրացող լեռները կազմել են նրա լուռ շրջանակը, իսկ բյուրեղյա ջուրը փոխում է իր գույնը՝ երկնագույնից մինչև մուգ սափիր, արտացոլելով երկնքի տրամադրությունը։ Արշալույսին Սևանը ոսկեգույն է, մայրամուտին՝ կարմիր ու մանուշակագույն՝ դառնալով կենդանի հայելի երկնքի համար։
Հնագույն ժամանակներից լիճը սուրբ է համարվել: Նրա ափերին բարձրացվել են աղոթքներ, կատարվել են ծեսեր, և նրանից խնդրել են պաշտպանություն ու օրհնություն։ Սևանի մաքուր խորքում կարծես ապրում է Հայաստանի հոգին՝ հպարտ, մաքուր և հավերժական։ Բավական է ականջ դնել ալիքների մեղմ շառաչին, և թվում է՝ լսում ես հնագույն մի ձայն, որ պատմում է երկրի մասին, որտեղ ջուրն ու երկինքը հավերժ կապված են սիրով։
Այսօր, 1400 քառակուսի կիլոմետր տարածք ունեցող Սևանը իր խորքում պահում է դարերի լռությունը։ Նրա ջրերը սնվում են 28 գետերից և միայն Հրազդանն է տանում դրանք հեռուն՝ ասես հսկելով լճի հարստությունը։ Մինչև 3000 մետր բարձրացող լեռները կազմել են նրա լուռ շրջանակը, իսկ բյուրեղյա ջուրը փոխում է իր գույնը՝ երկնագույնից մինչև մուգ սափիր, արտացոլելով երկնքի տրամադրությունը։ Արշալույսին Սևանը ոսկեգույն է, մայրամուտին՝ կարմիր ու մանուշակագույն՝ դառնալով կենդանի հայելի երկնքի համար։
Հնագույն ժամանակներից լիճը սուրբ է համարվել: Նրա ափերին բարձրացվել են աղոթքներ, կատարվել են ծեսեր, և նրանից խնդրել են պաշտպանություն ու օրհնություն։ Սևանի մաքուր խորքում կարծես ապրում է Հայաստանի հոգին՝ հպարտ, մաքուր և հավերժական։ Բավական է ականջ դնել ալիքների մեղմ շառաչին, և թվում է՝ լսում ես հնագույն մի ձայն, որ պատմում է երկրի մասին, որտեղ ջուրն ու երկինքը հավերժ կապված են սիրով։
8. Սևանավանք
50-60 րոպե
Սևանի հյուսիս-արևմտյան ափից բացվում է ապշեցնող տեսարան՝ լճի հայելային մակերևույթից վեհորեն բարձրանում է հինավուրց տաճարներով պսակված թերակղզին: Այստեղ, 874 թվականին թագավոր Աշոտ Բագրատունու դստեր՝ թագուհի Մարիամի նախաձեռնությամբ, հիմնադրվեց Սևանավանքը՝ Հայաստանի կապույտ գոհարի հոգևոր պահապանը։
Անսահման կապույտ երկնքի և Սևանի փիրուզագույն ջրերի ֆոնին Սուրբ Առաքելոց և Սուրբ Աստվածածին եկեղեցիները կարծես կախված լինեն երկնքի ու երկրի միջև: Նրանց քարե պատերը հիշում են դարավոր աղոթքներ, քամիների շշունջ և շրերի վրայով տարաված զանգերի ղողանջ: Դարեր շարունակ վանքը եղել է ոչ միայն աղոթքի վայր, այլև բերդ, որը պաշտպանել է թերակղզին թշնամու հարձակումներից։ Լեգենդները պատմում են թանկարժեք ձեռագրերի և սրբությունների մասին, որոնք թաքցված են եղել վանքի պատերի մեջ ու փրկվել են նրան աղետներից։
Այսօր, կանգնելով թերակղզու գագաթին, կարելի է տեսնել, թե ինչպես է լույսը խաղում լճի ալիքների վրա, իսկ հեռավոր լեռները գրկում են այս վեհաշուք տեսարանը։ Սևանավանքը մնում է Հայաստանի ամենահայտնի խորհրդանիշներից մեկը՝ վայր, որտեղ բնության հմայքն ու հոգևոր ժառանգության վեհությունը միաձուլվում են մեկ ամբողջության մեջ։
Անսահման կապույտ երկնքի և Սևանի փիրուզագույն ջրերի ֆոնին Սուրբ Առաքելոց և Սուրբ Աստվածածին եկեղեցիները կարծես կախված լինեն երկնքի ու երկրի միջև: Նրանց քարե պատերը հիշում են դարավոր աղոթքներ, քամիների շշունջ և շրերի վրայով տարաված զանգերի ղողանջ: Դարեր շարունակ վանքը եղել է ոչ միայն աղոթքի վայր, այլև բերդ, որը պաշտպանել է թերակղզին թշնամու հարձակումներից։ Լեգենդները պատմում են թանկարժեք ձեռագրերի և սրբությունների մասին, որոնք թաքցված են եղել վանքի պատերի մեջ ու փրկվել են նրան աղետներից։
Այսօր, կանգնելով թերակղզու գագաթին, կարելի է տեսնել, թե ինչպես է լույսը խաղում լճի ալիքների վրա, իսկ հեռավոր լեռները գրկում են այս վեհաշուք տեսարանը։ Սևանավանքը մնում է Հայաստանի ամենահայտնի խորհրդանիշներից մեկը՝ վայր, որտեղ բնության հմայքն ու հոգևոր ժառանգության վեհությունը միաձուլվում են մեկ ամբողջության մեջ։
Ներառված է
-
Փորձառու վարորդներ
-
Օդորակիչով մեքենաներ
-
Շշալցված ջուր
-
Մեկնարկը (ավարտը) Երևանում ցանկացած վայրից
-
Տրանսպորտային միջոցի և ուղևորների ապահովագրություն
-
Լրացուցիչ կանգառներ երթուղում
Ներառված չէ
-
Զգալի շեղումներ երթուղուց
-
Ալկոհոլային խմիչքներ՝ ճաշով տարբերակն ընտրելու դեպքում
-
Աուդիոգիդեր
-
Wi-Fi տրանսպորտում
Առանձնահատկություններ
- Ուսումնասիրեք առաջին դարի հեթանոսական տաճարը
- Բացահայտեք հռոմեացի զինվորի կողմից Հիսուս Քրիստոսի կողը խոցած Սուրբ Գեղարդի մասին լեգենդները
- Այցելեք 11-13-րդ դդ. սքանչելի մի վանք
- Նստեք ճոպանուղի և վայելեք գեղեցիկ շրջակայքը
- Հիացեք Եվրասիայի ամենախոշոր բարձրլեռնային քաղցրահամ լճերից մեկով
*Հարկ կլինի բարձրանալ 200 աստիճան՝ Սևանավանք հասնելու համար
Ամրագրման պայմաններ
Չեղարկում և փոփոխում
Ծանոթացեք մեր էքսկուրսավարների հետ
Աննա Հարությունյան
RU
HY
EN
Ես Աննան եմ։ 2010թ.-ից զբոսաշրջիկներին օգնում եմ ոչ միայն բացահայտել Հայաստանի զարմանալի ինքնատիպությունը, պատմության խորությունը և գոյության ֆենոմենը, այլև նրանց օգնում բացահայտել մեր հայրենիքում ներդաշնակ ու խաղաղ ապրելու գաղտնիքները։
Գայանե Մկրտչյան
RU
HY
EN
Ես Գայանեն եմ՝ մի մասնիկը Հայաստանի։ Ուզո՞ւմ ես առնել բույրը այս երկրի, զգալ դարերով եկած մեր ուտեստների համը, լսել անհուն գետերի շառաչը և բարձրաբերձ լեռների շշունջը, իսկ ինչո՞ւ ոչ՝ ականջ դնել քարակոփ կոթողների պատմությանը։ Ե՛կ միասին բացահայտենք այս հնամենի երկիրը։
Անուշ Մալյանց
FR
FA
Ես Անուշ Մալյանցն եմ։ 2008թ.-ից աշխատում եմ «Հյուր սերվիս» ընկերությունում որպես զբոսավար՝ ֆրանսերեն և պարսկերեն լեզուներով։ Սիրով կսպասեմ Ձեզ Հայաստանում և կօգնեմ բացահայտել այս հրաշք երկիրը։ Նաև կպատմեմ, թե ինչու եմ 2001թ.-ից ընտանիքիս հետ այստեղ բնակվում։
Հիլդա Մանսուրյան
HY
AR
Անունս՝ Հիլտա Մանսուրեան: Ծննդավայրս՝ Հալեպ: 2000 թուականեն մինչև այսօր կամավոր կաշխատեմ ՀՕՄ-ի (Հայ օգնութեան միություն) մէջ: Կաշխատւմ հայկական ասեղնագործ և սբօսավ: Ինչո՞ւ ընտրել ինձ: Կուզեմ՝ խումբս տպավորված վերադառնա հայրենիքիս պատմութեան գեղեցկութեան եւ մանավանդ ժպտերէս հիւրընկալուեան համար:
Ձեզ կարող է հետաքրքրել նաև՝
