Խմբային էքսկուրսիա. Խոր Վիրապի վանք, Թռչունների քարանձավ, Հին Արենի գինու գործարան, Նորավանք
Խոր Վիրապի վանք, Արենի-1 (Թռչունների քարանձավ), Հին Արենի գինու գործարան (էքսկուրսիա և համտես, ճաշի համար կանգառ), Նորավանք
1. Խոր Վիրապի վանք
50-60 րոպե
Արարատյան դաշտի լայնաթև գրկում, որտեղ ձյունածածկ լեռան հսկայական հայացքի տակ դողում է օդը, վեր է խոյանում Խոր Վիրապը՝ սրբավայր, որտեղ Լեգենդը, հավատը և Հայաստանի սրտի զարկը դառնում են մեկ ամբողջություն։ Ասում են՝ այստեղ, խոր ու մութ փոսում, թագավոր Տրդատ Գ-ն ատելությամբ բանտարկեց Գրիգոր Լուսավորչին՝ իր ժողովրդին նոր լույս քարոզելու համար։ Տարիներ հոսեցին մթության մեջ, մինչև որ քարե պատերի ներսում տեղի ունեցավ հրաշք. Գրիգորի ձեռքերով բժշկվեց հենց այն թագավորը, ով հրամայել էր նրան շղթայել։ Գթասրտությամբ ցնցված Տրդատը բարձրացրեց քրիստոնեության դրոշը՝ դարձնելով Հայաստանը առաջին երկիրը, որն այն ընդունեց որպես պետական կրոն։
Այսօր այցելուները կարող են իջնել նույն նեղ խուցը՝ շնչելով այն զով օդը, որ առ այսօր կրում է անվերջ աղոթքների ծանրությունը։ Այս բլրից Արարատ լեռը այնքան մոտ է, որ թվում է՝ ձեռք մեկնես՝ կհպվես։ Առավոտյան նրա լանջերը ոսկու շողերի մեջ են լողում, իսկ երեկոյան ծածկվում են նրա կարմիր բոցերի մեջ։ Խոր Վիրապը մնում է այն վայրը, որտեղ ժամանակը կանգ է առնում, պատմության շշուկը հնչում է քամու մեջ, իսկ Արարատի տեսարանը հոգու խորքումարթնացնում է հավերժի զգացումը։
Մի զրույց կա, թե Մասիսի լանջին Նոյը տապանով վայրէջք կատարեց և այդտեղ խաղողի որթ տնկեց։ Օգոստոսին, երբ հալվում է Սիս լեռան ձյունը, խաղողն առաջին բերքն է տալիս՝ ի փառաբանում Հայկ նահապետի հաղթանակի, որով էլ սկսում է հայոց տոմարի Նոր Տարին, այժմ դա նշվում է որպես խաղողօրհնեք։ Հոկտեմբերին, երբ ձյունն իր սավանով ծածկում է Սիսի լանջերը, հայերը մաճառ են սարքում՝ ի նշանավորումն նրա, որ ժամանակն է գինի պատրաստել, այդպես էլ սկսում է գինու փառատոնը։
Այսօր այցելուները կարող են իջնել նույն նեղ խուցը՝ շնչելով այն զով օդը, որ առ այսօր կրում է անվերջ աղոթքների ծանրությունը։ Այս բլրից Արարատ լեռը այնքան մոտ է, որ թվում է՝ ձեռք մեկնես՝ կհպվես։ Առավոտյան նրա լանջերը ոսկու շողերի մեջ են լողում, իսկ երեկոյան ծածկվում են նրա կարմիր բոցերի մեջ։ Խոր Վիրապը մնում է այն վայրը, որտեղ ժամանակը կանգ է առնում, պատմության շշուկը հնչում է քամու մեջ, իսկ Արարատի տեսարանը հոգու խորքումարթնացնում է հավերժի զգացումը։
Մի զրույց կա, թե Մասիսի լանջին Նոյը տապանով վայրէջք կատարեց և այդտեղ խաղողի որթ տնկեց։ Օգոստոսին, երբ հալվում է Սիս լեռան ձյունը, խաղողն առաջին բերքն է տալիս՝ ի փառաբանում Հայկ նահապետի հաղթանակի, որով էլ սկսում է հայոց տոմարի Նոր Տարին, այժմ դա նշվում է որպես խաղողօրհնեք։ Հոկտեմբերին, երբ ձյունն իր սավանով ծածկում է Սիսի լանջերը, հայերը մաճառ են սարքում՝ ի նշանավորումն նրա, որ ժամանակն է գինի պատրաստել, այդպես էլ սկսում է գինու փառատոնը։
2. Թռչունների քարանձավ (Արենի-1)
30-40 րոպե
Արփա գետի ժայռոտ ափին՝ Եղեգնաձորից ընդամենը 12 կմ հեռու (Արենի գյուղի մոտ), թաքնված է Թռչունների քարանձավը. մի վայր, որտեղ ժամանակը կարծես կանգ է առել հնության շեմին։ Նրա՝ մոտ 500 մ² տարածքով երեք դահլիճները հիշեցնում են քարե սրբարաններ, որտեղ ամեն մի շրջադարձ պահպանում է հազարամյակների շունչը։
Երբ հնագետները մտան այս կիսախավար տարածքը, թվում էր, թե նրանք բացեցին հնության գանձարանը. մետաղական դանակներ, հին մրգերի սերմեր, հացահատիկի ու պարանների հետքեր, քարացած կավե և հյուսվածքներից մնացած կտորներ։ Այստեղ գտնվել են նաև չորացված մրգեր՝ սալոր ու խաղող, որոնք, հավանաբար, ծիսական նշանակություն են ունեցել։ Իսկ ամենահիասքանչ հայտնագործությունը եղել է աշխարհի ամենահին կաշվե կոշիկը՝ պատրաստված ավելի քան 5500 տարի առաջ։ Կոշիկի կողքին պատմությունը թողել էր ևս մի նշան՝ կանացի շրջազգեստ (մ․թ․ա․ IV հազարամյակ) և պղնձեդարյա գինու մառան, որ համարվում է ամենահինն աշխարհում։ Իր տարիքով այն գերազանցում է հնագույն քաղաքակրթության՝ մինչ օրս հասած առաջին գլուխգործոցները՝ Եգիպտոսի բուրգերը։
Այս պատերը հիշում են սուրբ ծեսերը․ այստեղ մարդիկ չէին բնակվում: Նրանք գալիս էին քարանձավ՝ գինուն՝ որպես երկինք ու երկիր միավորող սուրբ ըմպելիք, հատուկ պատիվ մատուցելու։ Քայլ առ քայլ, քարե կամարների ներքո ու գետի մեղմ շշուկի ուղեկցությամբ, զգում ես, թե ինչպես ես մոտենում այն մարդկանց աշխարհին, որոնք ապրել են քաղաքակրթության լուսաբացին։
Այսօր Թռչունների քարանձավը պարզապես հնագիտական վայր չէ: Այն դարպաս է դեպի աշխարհ, որտեղ առասպելը միահյուսվում է պատմությանը, և Հայաստանը բացում է իր հնագույն սիրտը։
Երբ հնագետները մտան այս կիսախավար տարածքը, թվում էր, թե նրանք բացեցին հնության գանձարանը. մետաղական դանակներ, հին մրգերի սերմեր, հացահատիկի ու պարանների հետքեր, քարացած կավե և հյուսվածքներից մնացած կտորներ։ Այստեղ գտնվել են նաև չորացված մրգեր՝ սալոր ու խաղող, որոնք, հավանաբար, ծիսական նշանակություն են ունեցել։ Իսկ ամենահիասքանչ հայտնագործությունը եղել է աշխարհի ամենահին կաշվե կոշիկը՝ պատրաստված ավելի քան 5500 տարի առաջ։ Կոշիկի կողքին պատմությունը թողել էր ևս մի նշան՝ կանացի շրջազգեստ (մ․թ․ա․ IV հազարամյակ) և պղնձեդարյա գինու մառան, որ համարվում է ամենահինն աշխարհում։ Իր տարիքով այն գերազանցում է հնագույն քաղաքակրթության՝ մինչ օրս հասած առաջին գլուխգործոցները՝ Եգիպտոսի բուրգերը։
Այս պատերը հիշում են սուրբ ծեսերը․ այստեղ մարդիկ չէին բնակվում: Նրանք գալիս էին քարանձավ՝ գինուն՝ որպես երկինք ու երկիր միավորող սուրբ ըմպելիք, հատուկ պատիվ մատուցելու։ Քայլ առ քայլ, քարե կամարների ներքո ու գետի մեղմ շշուկի ուղեկցությամբ, զգում ես, թե ինչպես ես մոտենում այն մարդկանց աշխարհին, որոնք ապրել են քաղաքակրթության լուսաբացին։
Այսօր Թռչունների քարանձավը պարզապես հնագիտական վայր չէ: Այն դարպաս է դեպի աշխարհ, որտեղ առասպելը միահյուսվում է պատմությանը, և Հայաստանը բացում է իր հնագույն սիրտը։
3. Հին Արենի գինու գործարան
30-40 րոպե
Վայոց Ձորը այն վայրն է, որտեղ արևն ու քարը դարեր շարունակ պահել են գինու գաղտնիքը, իսկ Արենի գյուղը դարձել է այդ հնագույն ավանդության բանալին։ Այստեղ՝ քարանձավների խորքում, հնագետները հայտնաբերեցին աշխարհի ամենահին գինեգործական համալիրը՝ վկայություն այն մասին, որ մարդն ու խաղողը միավորվել են այս հողի վրա հազարամյակներ առաջ։ Այդ օրվանից Արենիի յուրաքանչյուր վազ կարծես իր մեջ է կրում դարերի հիշողությունը՝ պարգևելով ողկույզներ, որոնք լեցուն են հնագույն Հայաստանի բույրով։
«Հին Արենի» գինու գործարանը շարունակությունն է այդ լեգենդի՝ վերածելով խաղողը անցյալի և ապագայի կենդանի պատգամի։ Այստեղ ավանդույթն ու նորարարությունը քայլում են կողք կողքի: Ժամանակակից սրահներում, որտեղ թևածում է թարմ գինու բույրը, պատմական խաղողի տեսակները ժամանակակից տեխնոլոգիաների շնորհիվ ստանում են նոր կյանք։ Եվ նույնիսկ ունենալով ավելի քան 250 տոննա վերամշակման կարողություն՝ յուրաքանչյուր բաժակում զգացվում է ոչ թե այս ծավալը, այլ հոգին։
Այս գինին պարզապես խմիչք չէ՝ այն Վայոց Ձորի արևահամ ու քամիներով լցված ձայնն է։ Յուրաքանչյուր կում հրավիրում է լսել հնագույն քարանձավների շշունջը, զգալ հավերժության շունչը և հասկանալ, թե ինչու է Արենին համարվում հայկական գինեգործության օրրան։
«Հին Արենի» գինու գործարանը շարունակությունն է այդ լեգենդի՝ վերածելով խաղողը անցյալի և ապագայի կենդանի պատգամի։ Այստեղ ավանդույթն ու նորարարությունը քայլում են կողք կողքի: Ժամանակակից սրահներում, որտեղ թևածում է թարմ գինու բույրը, պատմական խաղողի տեսակները ժամանակակից տեխնոլոգիաների շնորհիվ ստանում են նոր կյանք։ Եվ նույնիսկ ունենալով ավելի քան 250 տոննա վերամշակման կարողություն՝ յուրաքանչյուր բաժակում զգացվում է ոչ թե այս ծավալը, այլ հոգին։
Այս գինին պարզապես խմիչք չէ՝ այն Վայոց Ձորի արևահամ ու քամիներով լցված ձայնն է։ Յուրաքանչյուր կում հրավիրում է լսել հնագույն քարանձավների շշունջը, զգալ հավերժության շունչը և հասկանալ, թե ինչու է Արենին համարվում հայկական գինեգործության օրրան։
Ճաշի համար կանգառ
50-60 րոպե
Ըստ նախընտրության՝ ճաշ տեղական ավանդական ռեստորանում՝ սեփական միջոցների հաշվին: Ընտրության 3 տարբերակ է առաջարկվում.
Տարբերակ 1 (բուսակերների համար)՝ անձը 10.52 USD
Տարբերակ 2՝ անձը 12.14 USD
Տարբերակ 3՝ անձը 13.22 USD
Տարբերակ 1 (բուսակերների համար)՝ անձը 10.52 USD
Տարբերակ 2՝ անձը 12.14 USD
Տարբերակ 3՝ անձը 13.22 USD
4. Նորավանք
50-60 րոպե
Վայոց Ձորի սրտում՝ կարմրավուն ժայռերի գրկում, որոնք կարծես բնությունն ինքը կանգնեցրել է որպես անառիկ պարիսպներ, թաքնված է Նորավանքը՝ հնագույն վանական համալիր, որ դարեր շարունակ եղել է Հայաստանի հոգևոր ու մշակութային կենտրոններից մեկը։ Նրա պատերը բարձրանում են Արփա գետի գեղատեսիլ կիրճի եզերքին, որտեղ լռությունը խախտում են միայն ուխտավորների քայլերի արձագանքն ու լեռներում թևածող արծիվների ճիչերը։ Վերջինս հայտնի է որպես Ամաղու գետի հովիտ, որը հանդիսանում է Հայաստանում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների թեկնածու՝ իբրև բնական հուշարձան։
Համալիրը ստեղծվել է XIII դարում, որի կենտրոնում կանգնած է իր քարերի մեջ դարերի շունչը պահող Սուրբ Կարապետ եկեղեցին (1216-1221)։ Հյուսիսում բարձրանում է Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին (1275), իսկ ամբողջ համալիրի գոհարը Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին է (1339)՝ իր նշանավոր արևմտյան ճակատով։ Երկրորդ հարկ տանող նեղ ու բուրգաձև աստիճանները դարձել են Նորավանքի խորհրդանիշը՝ ճարտարապետների հիացմունքի առարկան։ Դրանք, կարծես օդում կախված, միացնում են երկինքն ու երկիրը՝ յուրաքանչյուր քայլը դարձնելով հոգևոր բարձրացման ճանապարհ։
Դարերի ընթացքում վանքը դիմակայել է պատերազմների, երկրաշարժերի ու ամայացման, բայց միշտ վերածնվել է՝ ինչպես փունիկը մոխիրներից։ Այսօր Նորավանքը ոչ միայն ճարտարապետական գլուխգործոց է, այլև ուժի վայր, որտեղ բնության խստաշունչ գեղեցկությունն ու վարպետ ճարտարապետությունը միաձուլվել են հավերժական ներդաշնակության։
Համալիրը ստեղծվել է XIII դարում, որի կենտրոնում կանգնած է իր քարերի մեջ դարերի շունչը պահող Սուրբ Կարապետ եկեղեցին (1216-1221)։ Հյուսիսում բարձրանում է Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին (1275), իսկ ամբողջ համալիրի գոհարը Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին է (1339)՝ իր նշանավոր արևմտյան ճակատով։ Երկրորդ հարկ տանող նեղ ու բուրգաձև աստիճանները դարձել են Նորավանքի խորհրդանիշը՝ ճարտարապետների հիացմունքի առարկան։ Դրանք, կարծես օդում կախված, միացնում են երկինքն ու երկիրը՝ յուրաքանչյուր քայլը դարձնելով հոգևոր բարձրացման ճանապարհ։
Դարերի ընթացքում վանքը դիմակայել է պատերազմների, երկրաշարժերի ու ամայացման, բայց միշտ վերածնվել է՝ ինչպես փունիկը մոխիրներից։ Այսօր Նորավանքը ոչ միայն ճարտարապետական գլուխգործոց է, այլև ուժի վայր, որտեղ բնության խստաշունչ գեղեցկությունն ու վարպետ ճարտարապետությունը միաձուլվել են հավերժական ներդաշնակության։
Ներառված է
-
Փորձառու էքսկուրսավար՝ ԱՆԳԼ + ՌՈՒՍ հաջորդաբար
-
Օդորակիչով մեքենաներ
-
Շշալցված ջուր և թխվածքներ
-
Մուտքի տոմսեր
-
Wi-Fi տրանսպորտում
-
Տրանսպորտային միջոցի և ուղևորների ապահովագրություն
-
Գինու համտես
Ներառված չէ
-
Ճաշի արժեքը (10.52 USD – 13.22 USD)
-
Փոխադրում հյուրանոց (վերջնակետը՝ մեր գրասենյակ)
Առանձնահատկություններ
- Վայելեք 17-րդ դարի ուխտատեղիի ճարտարապետությունը
- Հիացեք դեպի Բիբլիական Արարատ լեռը բացվող դյութիչ տեսարանով
- Տեսեք յուրահատուկ երկհարկանի վանք
- Բացահայտեք հայկական գինու անկրկնելի համը
Հաճախ տրվող հարցեր
Արդյո՞ք լինելու է ոտքով անցնելու տարածություն:
Այո, Խոր Վիրապի վանք հասնելու համար հարկավոր կլինի բարձրանալ ~180 մ (ներառյալ աստիճանները): Նաև պատրաստ եղեք դեպի Թռչունների քարանձավ տանող ճանապարհին որոշ քանակի աստիճաններ բարձրանալ: Ոմանց համար դրանք կարող են փոքր-ինչ դժվարանցելի թվալ, սակայն այդ ճանապարհը միանշանակ արժե հատել՝ անմոռանալի տեսարաններ վայելելու համար:
Եթե ես գինի չեմ խմում, ի՞նչ կարող եմ անել համտեսի ընթացքում:
Ցանկության դեպքում, կարող եք բաց թողնել գինու համտեսը, միայն թե հաշվի առեք, որ վերջինս իրենից ներկայացնում է հայկական գինեգործության ավանդույթների ներածություն, ինչպես նաև տարբեր տեսակի գինիների համտես:
Կարո՞ղ եմ ռեստորանում ճաշի համար քարտով վճարել:
Ռեստորաններում միշտ չէ, որ ընդունվում են քարտային վճարումներ: Ուստի, խորհուրդ ենք տալիս Ձեզ հետ վերցնել կանխիկ հայկական դրամ:
Քանի՞ հոգուց է բաղկացած լինում այս էքսկուրսիայի խումբը:
Խմբի մասնակիցների թիվը տարբեր է լինում՝ հիմնականում կազմելով մինչև 48 հոգի:
Արդյո՞ք այս էքսկուրսիայի համար կան հագուստի հետ կապված պահանջներ կամ խորհուրդներ։
Էքսկուրսիայի ընթացքում Ձեր իսկ հարմարավետության համար առաջարկում ենք կրել սպորտային կոշիկներ և եղանակին համապատասխան հագուստ: Լավ կլինի նաև բաճկոն կամ վերարկու վերցնեք: Մարզերում հիմնականում ավելի զով է, քան Երևանում։ Վանքեր և եկեղեցիներ այցելելիս հարկավոր է՝ կանայք համեստ հագուստ կրեն:
Ամրագրման պայմաններ
Չեղարկում և փոփոխում
Ծանոթացեք մեր էքսկուրսավարների հետ
Վարդուհի Գասպարյան
RU
HY
Ողջույն, ես Վարդուհին եմ, աշխատում եմ որպես զբոսավար Հայաստանում՝ 2022թ.-ից։ Զբոսաշրջության ոլորտում այսքան տարիների փորձի շնորհիվ ես հստակ գաղափար ունեմ, թե ինչպես յուրաքանչյուր էքսկուրսիա դարձնել ոչ միայն տեղեկություններով հագեցած, այլև իսկապես հետաքրքրաշարժ։ Ինձ հետ Դուք կայցելեք իմ գեղեցիկ Հայաստանի տեսարժան վայրերը և կծանոթանաք նրա պատմությանը, ոգուն, ավանդույթներին ու մթնոլորտին։
Մելինե Սահակյան
HY
EN
ZH
Բարև բոլորին։ Ես Մելինեն եմ՝ սերտիֆիկացված զբոսավար։ Եթե ցանկանում եք շրջել մեր գեղեցիկ Հայաստանով ու բացահայտել նրա ողջ հմայքը՝ գիտակ և շփվող զբոսավարի հետ, ինձ համար մեծ պատիվ կլինի լինել Ձեր գիդը։ Բարի գալուստ Հայաստան։
Աննա Հարությունյան
RU
HY
EN
Ես Աննան եմ։ 2010թ.-ից զբոսաշրջիկներին օգնում եմ ոչ միայն բացահայտել Հայաստանի զարմանալի ինքնատիպությունը, պատմության խորությունը և գոյության ֆենոմենը, այլև նրանց օգնում բացահայտել մեր հայրենիքում ներդաշնակ ու խաղաղ ապրելու գաղտնիքները։
Գայանե Մկրտչյան
RU
HY
EN
Ես Գայանեն եմ՝ մի մասնիկը Հայաստանի։ Ուզո՞ւմ ես առնել բույրը այս երկրի, զգալ դարերով եկած մեր ուտեստների համը, լսել անհուն գետերի շառաչը և բարձրաբերձ լեռների շշունջը, իսկ ինչո՞ւ ոչ՝ ականջ դնել քարակոփ կոթողների պատմությանը։ Ե՛կ միասին բացահայտենք այս հնամենի երկիրը։
Ձեզ կարող է հետաքրքրել նաև՝
495 կարծիք
