Էջմիածնի հինավուրց մայր տաճարի հարավարևելյան հատվածում պահպանում է հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի ամենասրբազան գանձերից մեկը՝ «Էջմիածնի գանձեր» թանգարանը։ Սա պարզապես հավաքածու չէ, այլ հիշողության տաճար, որտեղ դարավոր հավատքն ու ավանդույթները շունչ են առնում։
Այստեղ խնամքով պահվում են սրբություններ, որոնց շուրջ դարեր շարունակ աղոթել ու խոնարհվել են հայ հավատացյալները։ Դրանցից ամենանշանավորը Սուրբ Գեղարդն է՝ այն նիզակը, որով խոցվեց Քրիստոսի կողը Գողգոթայում։ Այն պահվում է նրբաճաշակ արծաթե մասունքարանում։ Թանգարանում տեղ է գտել նաև Նոյյան Տապանից մասունք, որը դրված է 1698 թվականին պատրաստված մասունքարանի մեջ։ Այս սրբությունները խորհրդանիշներ են ոչ միայն հավատքի, այլև ճշմարտության հավերժ որոնման։
Ավանդությունը պատմում է, որ Տապանի մասունքը IV դարում տրվել է Սուրբ Հակոբ Մծբնեցուն, ով փորձել է բարձրանալ Արարատի գագաթ՝ գտնելու Տապանը, սակայն Աստծո կամքով խոր քուն է մտել։ Եվ ահա Տիրոջ հրեշտակը մասունքարանը դնում է նրա գլխավերևում՝ ասելով. «Արթնացիր, վերցրու սրբությունը և իջիր, քանզի Տապանը մնալու է քեզ հետ»։ Այդպես Նոյյան Տապանի լեգենդը շարունակվեց հայոց հողում։
Սակայն թանգարանի գանձերը դրանով չեն սահմանափակվում։ Սուրբ Սեղանի տակ կատարված պեղումների ժամանակ գտնվել են հնագույն սեղանի մնացորդներ, որոնք թվագրվում են 301-303 թթ.՝ հենց այն տարիներին, երբ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը հիմնում էր առաջին քրիստոնեական եկեղեցին Հայաստանում։
Այսօր «Էջմիածնի գանձեր» թանգարանը պարզապես ցուցադրություն չէ, այլ հավատքի կենդանի մատյան, որտեղ անցյալն ու ներկան հանդիպում են միմյանց, և յուրաքանչյուր մասունք շնչում է հավերժությամբ