Անհատական էքսկուրսիա. Սաղմոսավանք, Հովհաննավանք, Էջմիածնի Մայր Տաճար, թանգարան, Զվարթնոց
Սաղմոսավանք, Հովհաննավանք, Էջմիածնի Մայր Տաճար, Էջմիածնի գանձեր թանգարան, Զվարթնոցի տաճար
1. Սաղմոսավանք
30-40 րոպե
Մուղնուց հյուսիս՝ Գեղատեսիլ Քասաղի կիրճի եզրին վեր է խոյանում Սաղմոսավանքը, որի անունը հնչում է հենց որպես աղոթք։ XII-XIII դարերում Վաչուտյան ազնվականների կողմից հիմնադրված այս վանքը դարեր շարունակ եղել է ոչ միայն հոգևոր կենտրոն, այլև կրթության կարևոր օջախ. այստեղ գրվել ու պահպանվել են անգին ձեռագրեր։ Համալիրը բաղկացած է չորս շինություններից՝ վեհաշուք Սուրբ Սիոն գլխավոր եկեղեցուց, գավիթից, ընդարձակ մատենադարանից և համեստ Սուրբ Աստվածածին մատուռից։ Կիրճի եզերքին կանգնած վանքի քարե պատերը դարերի ընթացքում ականատես են եղել ժամանակների հոսքին՝ պահելով աղոթքների զորությունն ու բնության մեղմ ձայնը։
1988 թվականի երկրաշարժը մեծ վնաս հասցրեց վանքին, և թվում էր՝ քարերը երկար լռելու են։ Սակայն արդեն 1998 թվականին սկսվեց վանքի վերականգնման հսկայական աշխատանքները, և 2000 թվականի դեկտեմբերին վանքը նորից կանգնեց իր երբեմնի փառքով։
Այսօր Սաղմոսավանքը դիմավորում է իր այցելուներին լեռների ու կիրճի հիասքանչ տեսարաններով։ Նրա ներսում տիրող լռությունը նման է սաղմոսի, ասես հողն ինքը երգում է հավերժական սաղմոս։ Երբ կանգնում ես կիրճի եզրին ու նայում անսահման հովտին, զգում ես, որ այս վայրը ծնված է աղոթքի, մտորումների և հոգու խաղաղության համար։
1988 թվականի երկրաշարժը մեծ վնաս հասցրեց վանքին, և թվում էր՝ քարերը երկար լռելու են։ Սակայն արդեն 1998 թվականին սկսվեց վանքի վերականգնման հսկայական աշխատանքները, և 2000 թվականի դեկտեմբերին վանքը նորից կանգնեց իր երբեմնի փառքով։
Այսօր Սաղմոսավանքը դիմավորում է իր այցելուներին լեռների ու կիրճի հիասքանչ տեսարաններով։ Նրա ներսում տիրող լռությունը նման է սաղմոսի, ասես հողն ինքը երգում է հավերժական սաղմոս։ Երբ կանգնում ես կիրճի եզրին ու նայում անսահման հովտին, զգում ես, որ այս վայրը ծնված է աղոթքի, մտորումների և հոգու խաղաղության համար։
2. Հովհաննավանք
30-40 րոպե
Արագածոտնի գեղատեսիլ լանջերին, Օհանավան գյուղում, բարձրանում է Հովհաննավանք վանական համալիրը՝ հնագույն սրբավայր, որի պատմությունը ձգվում է դեպի դարերի խորքը։ Ավանդության համաձայն՝ այստեղ առաջին եկեղեցին կառուցվել է դեռևս 5-րդ դարում, երբ նորածին քրիստոնեական հավատքը սկսում էր իր քարե կերպարանքը ստանալ Հայաստանում։ Հետագա դարերում վանքը բազմիցս վերակառուցվել է՝ պահելով իր պատերի մեջ տարբեր ժամանակների ու բարերարների հիշողությունը։
Հիմնական եկեղեցին կառուցվել է 1212-1221 թվականներին իշխան Վաչե Վաչուտյանի պատվերով։ Նրա որդին՝ Քուրդ Վաչուտյանը, շարունակել է իր հոր գործը՝ կառուցելով նոր մատուռ, որի արդյունքում վանական համալիրը ստացավ իր ամբողջական տեսքը։
Հատուկ նշանակություն ունի եկեղեցու մուտքի վերևում տեղադրված բարձրաքանդակը, որում քարի մեջ կենդանացած Ավետարանի տեսարանները հիացնում են թե՛ խորիմաստությամբ, թե՛ վարպետության նրբությամբ։ Մայրամուտի լույսի տակ յուրաքանչյուր գիծ ու պատկեր կարծես կենդանանում է՝ վանքը վերածելով «քարե գրքի», որը բացում է Սուրբ Գիրքի էջերը։
Այսօր Հովհաննավանքը ոչ միայն հիշեցնում է անցյալի վեհությունը, այլև մնում է հոգևոր ներշնչման վայր։ Նրա խստաշունչ պատերն ու նուրբ քանդակները հրավիրում են դիպչել հավերժությանը, որտեղ հավատն ու քարը միաձուլված են մեկ ամբողջության մեջ։
Հիմնական եկեղեցին կառուցվել է 1212-1221 թվականներին իշխան Վաչե Վաչուտյանի պատվերով։ Նրա որդին՝ Քուրդ Վաչուտյանը, շարունակել է իր հոր գործը՝ կառուցելով նոր մատուռ, որի արդյունքում վանական համալիրը ստացավ իր ամբողջական տեսքը։
Հատուկ նշանակություն ունի եկեղեցու մուտքի վերևում տեղադրված բարձրաքանդակը, որում քարի մեջ կենդանացած Ավետարանի տեսարանները հիացնում են թե՛ խորիմաստությամբ, թե՛ վարպետության նրբությամբ։ Մայրամուտի լույսի տակ յուրաքանչյուր գիծ ու պատկեր կարծես կենդանանում է՝ վանքը վերածելով «քարե գրքի», որը բացում է Սուրբ Գիրքի էջերը։
Այսօր Հովհաննավանքը ոչ միայն հիշեցնում է անցյալի վեհությունը, այլև մնում է հոգևոր ներշնչման վայր։ Նրա խստաշունչ պատերն ու նուրբ քանդակները հրավիրում են դիպչել հավերժությանը, որտեղ հավատն ու քարը միաձուլված են մեկ ամբողջության մեջ։
3. Էջմիածնի Մայր Տաճար
50-60 րոպե
Հնագույն հարթավայրի լռության մեջ՝ լեռների անշարժ հայացքի տակ, վեր է խոյանում Էջմիածնի Մայր Տաճարը՝ սրբավայր, որտեղ, ըստ ավանդության, երկինքն անգամ դիպել է երկրին։ Ասվում է, որ տեսիլքում Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը տեսավ Քրիստոսին՝ ձեռքին ոսկե մուրճ, որով Նա խփեց հողին՝ ցույց տալով այն վայրը, որտեղ պիտի կանգնի տաճարը։ Այսպես ծնվեց Էջմիածինը՝ «Միածինն իջավ», որը դարձավ Հայաստանի հոգևոր սիրտը։
Տաճարը կառուցվեց IV դարում, այն ժամանակ, երբ Հայաստանը դարձավ առաջին երկիրը, որը պետական կրոն հռչակեց քրիստոնեությունը: Այդ օրվանից այն հավատի ու հավերժ հույսի խորհրդանիշ դարձավ։
Էջմիածնի Մայր Տաճարի պատերը ականատես են եղել թագադրությունների և սգո արարողությունների, լսել են թագավորների ու խոնարհ ուխտավորների աղոթքները։ Այստեղ ամեն քար իր մեջ պահում է դարերի շունչը։
Տաճարին հարում են Սուրբ Հռիփսիմեի, Սուրբ Գայանեի և Սուրբ Շողակաթի եկեղեցիները՝ նվիրված այն կույս նահատակներին, որոնց արյունը սրբագործեց այս հողը։ Ներսում օդը լցված է խունկի բույրով, լամպերի մեղմ լույսով ու դարավոր աղոթքների շշուկով։ Այստեղ ժամանակը կորցնում է իր իշխանությունը, և յուրաքանչյուր այցելու զգում է, որ պատկանում է մեծ պատմության, որտեղ հավատը, զոհողությունը և սերը միահյուսված են։
Այսօր, ընդգրկված ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում, Էջմիածինը շարունակում է լուսավորել որպես հոգևոր փարոս՝ ուղղություն ցույց տալով միլիոնավոր սրտերի։
Տաճարը կառուցվեց IV դարում, այն ժամանակ, երբ Հայաստանը դարձավ առաջին երկիրը, որը պետական կրոն հռչակեց քրիստոնեությունը: Այդ օրվանից այն հավատի ու հավերժ հույսի խորհրդանիշ դարձավ։
Էջմիածնի Մայր Տաճարի պատերը ականատես են եղել թագադրությունների և սգո արարողությունների, լսել են թագավորների ու խոնարհ ուխտավորների աղոթքները։ Այստեղ ամեն քար իր մեջ պահում է դարերի շունչը։
Տաճարին հարում են Սուրբ Հռիփսիմեի, Սուրբ Գայանեի և Սուրբ Շողակաթի եկեղեցիները՝ նվիրված այն կույս նահատակներին, որոնց արյունը սրբագործեց այս հողը։ Ներսում օդը լցված է խունկի բույրով, լամպերի մեղմ լույսով ու դարավոր աղոթքների շշուկով։ Այստեղ ժամանակը կորցնում է իր իշխանությունը, և յուրաքանչյուր այցելու զգում է, որ պատկանում է մեծ պատմության, որտեղ հավատը, զոհողությունը և սերը միահյուսված են։
Այսօր, ընդգրկված ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում, Էջմիածինը շարունակում է լուսավորել որպես հոգևոր փարոս՝ ուղղություն ցույց տալով միլիոնավոր սրտերի։
4. Էջմիածնի գանձեր թանգարան
20-30 րոպե
Էջմիածնի հինավուրց մայր տաճարի հարավարևելյան հատվածում պահպանում է հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի ամենասրբազան գանձերից մեկը՝ «Էջմիածնի գանձեր» թանգարանը։ Սա պարզապես հավաքածու չէ, այլ հիշողության տաճար, որտեղ դարավոր հավատքն ու ավանդույթները շունչ են առնում։
Այստեղ խնամքով պահվում են սրբություններ, որոնց շուրջ դարեր շարունակ աղոթել ու խոնարհվել են հայ հավատացյալները։ Դրանցից ամենանշանավորը Սուրբ Գեղարդն է՝ այն նիզակը, որով խոցվեց Քրիստոսի կողը Գողգոթայում։ Այն պահվում է նրբաճաշակ արծաթե մասունքարանում։ Թանգարանում տեղ է գտել նաև Նոյյան Տապանից մասունք, որը դրված է 1698 թվականին պատրաստված մասունքարանի մեջ։ Այս սրբությունները խորհրդանիշներ են ոչ միայն հավատքի, այլև ճշմարտության հավերժ որոնման։
Ավանդությունը պատմում է, որ Տապանի մասունքը IV դարում տրվել է Սուրբ Հակոբ Մծբնեցուն, ով փորձել է բարձրանալ Արարատի գագաթ՝ գտնելու Տապանը, սակայն Աստծո կամքով խոր քուն է մտել։ Եվ ահա Տիրոջ հրեշտակը մասունքարանը դնում է նրա գլխավերևում՝ ասելով. «Արթնացիր, վերցրու սրբությունը և իջիր, քանզի Տապանը մնալու է քեզ հետ»։ Այդպես Նոյյան Տապանի լեգենդը շարունակվեց հայոց հողում։
Սակայն թանգարանի գանձերը դրանով չեն սահմանափակվում։ Սուրբ Սեղանի տակ կատարված պեղումների ժամանակ գտնվել են հնագույն սեղանի մնացորդներ, որոնք թվագրվում են 301-303 թթ.՝ հենց այն տարիներին, երբ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը հիմնում էր առաջին քրիստոնեական եկեղեցին Հայաստանում։
Այսօր «Էջմիածնի գանձեր» թանգարանը պարզապես ցուցադրություն չէ, այլ հավատքի կենդանի մատյան, որտեղ անցյալն ու ներկան հանդիպում են միմյանց, և յուրաքանչյուր մասունք շնչում է հավերժությամբ
Այստեղ խնամքով պահվում են սրբություններ, որոնց շուրջ դարեր շարունակ աղոթել ու խոնարհվել են հայ հավատացյալները։ Դրանցից ամենանշանավորը Սուրբ Գեղարդն է՝ այն նիզակը, որով խոցվեց Քրիստոսի կողը Գողգոթայում։ Այն պահվում է նրբաճաշակ արծաթե մասունքարանում։ Թանգարանում տեղ է գտել նաև Նոյյան Տապանից մասունք, որը դրված է 1698 թվականին պատրաստված մասունքարանի մեջ։ Այս սրբությունները խորհրդանիշներ են ոչ միայն հավատքի, այլև ճշմարտության հավերժ որոնման։
Ավանդությունը պատմում է, որ Տապանի մասունքը IV դարում տրվել է Սուրբ Հակոբ Մծբնեցուն, ով փորձել է բարձրանալ Արարատի գագաթ՝ գտնելու Տապանը, սակայն Աստծո կամքով խոր քուն է մտել։ Եվ ահա Տիրոջ հրեշտակը մասունքարանը դնում է նրա գլխավերևում՝ ասելով. «Արթնացիր, վերցրու սրբությունը և իջիր, քանզի Տապանը մնալու է քեզ հետ»։ Այդպես Նոյյան Տապանի լեգենդը շարունակվեց հայոց հողում։
Սակայն թանգարանի գանձերը դրանով չեն սահմանափակվում։ Սուրբ Սեղանի տակ կատարված պեղումների ժամանակ գտնվել են հնագույն սեղանի մնացորդներ, որոնք թվագրվում են 301-303 թթ.՝ հենց այն տարիներին, երբ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչը հիմնում էր առաջին քրիստոնեական եկեղեցին Հայաստանում։
Այսօր «Էջմիածնի գանձեր» թանգարանը պարզապես ցուցադրություն չէ, այլ հավատքի կենդանի մատյան, որտեղ անցյալն ու ներկան հանդիպում են միմյանց, և յուրաքանչյուր մասունք շնչում է հավերժությամբ
5. Զվարթնոցի տաճար
30-40 րոպե
Արմավիրի հարթավայրում՝ հեռվում փառահեղ Մասիսի գագաթի ներքո, երբեմնի փառքով էր կանգնած Զվարթնոցը՝ 7-րդ դարի ճարտարապետական գլուխգործոց, որը վկայում էր հայ վարպետների հանճարեղ միտքն ու համարձակությունը։ Բարձրացված վիթխարի սյուների վրա այն զարմացնում էր իր բարդ կառուցվածքով ու շքեղությամբ: Թվում էր թե այն անհասանելի իր ժամանակի համար։ Զվարթնոցը կանգուն մնաց մինչև X դարը, երբ ուժգին երկրաշարժը ավերեց այն՝ թողնելով կորուսյալ հրաշքի առեղծված և լուռ ավերակներ։
Միայն 20-րդ դարի սկզբին հնագիտական պեղումների ընթացքում ճարտարապետ Թորոս Թորամանյանը, հավաքելով սփռված քարերն ու մնացորդները, վերակերտեց տաճարի պատկերը՝ առաջարկելով համարձակ վերականգնում։ Թեպետ շատ մասնագետներ այդ ժամանակ կասկածում էին, թե այդպիսի վեհաշուք կառույց կարող կառուցվել 7-րդ դարում, սակայն անակնկալ հաստատում եղավ Ֆրանսիայում հայտնաբերված գտածոն՝ փարիզյան Սեն-Շապել տաճարի բաս-ռելիեֆը, որտեղ պատկերված է Զվարթնոցը Նոյյան տապանի ֆոնին և որի պատկերը լիովին համապատասխանում էր Թորամանյանի մոդելին:
«Զվարթնոց» նշանակում է «զարթոնք պահող հրեշտակների տաճար», և այսօր էլ, նույնիսկ ավերակների մեջ, շարունակում է պահել իր դարաշրջանի վեհությունը։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Զվարթնոցը մնում է այն վայրը, որտեղ քարերն իրենք են պատմում, իսկ երևակայությունը նորից ու նորից վերակենդանացնում է կորուսյալ հրաշքը:
Միայն 20-րդ դարի սկզբին հնագիտական պեղումների ընթացքում ճարտարապետ Թորոս Թորամանյանը, հավաքելով սփռված քարերն ու մնացորդները, վերակերտեց տաճարի պատկերը՝ առաջարկելով համարձակ վերականգնում։ Թեպետ շատ մասնագետներ այդ ժամանակ կասկածում էին, թե այդպիսի վեհաշուք կառույց կարող կառուցվել 7-րդ դարում, սակայն անակնկալ հաստատում եղավ Ֆրանսիայում հայտնաբերված գտածոն՝ փարիզյան Սեն-Շապել տաճարի բաս-ռելիեֆը, որտեղ պատկերված է Զվարթնոցը Նոյյան տապանի ֆոնին և որի պատկերը լիովին համապատասխանում էր Թորամանյանի մոդելին:
«Զվարթնոց» նշանակում է «զարթոնք պահող հրեշտակների տաճար», և այսօր էլ, նույնիսկ ավերակների մեջ, շարունակում է պահել իր դարաշրջանի վեհությունը։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Զվարթնոցը մնում է այն վայրը, որտեղ քարերն իրենք են պատմում, իսկ երևակայությունը նորից ու նորից վերակենդանացնում է կորուսյալ հրաշքը:
Ներառված է
-
Փորձառու վարորդներ
-
Օդորակիչով մեքենաներ
-
Շշալցված ջուր
-
Մեկնարկը (ավարտը) Երևանում ցանկացած վայրից
-
Տրանսպորտային միջոցի և ուղևորների ապահովագրություն
-
Լրացուցիչ կանգառներ երթուղում
Ներառված չէ
-
Զգալի շեղումներ երթուղուց
-
Ալկոհոլային խմիչքներ՝ ճաշով տարբերակն ընտրելու դեպքում
-
Աուդիոգիդեր
-
Wi-Fi տրանսպորտում
Առանձնահատկություններ
- Ուսումնասիրեք ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային մշակութային ժառանգության անկրկնելի տեսարժան վայրերը
- Այցելեք աշխարհում առաջին քրիստոնեական տաճարը
- Տեսեք Սուրբ Գեղարդը և Նոյյան Տապանի մասունքները
- Բացահայտեք գեղատեսիլ Քասախի կիրճի տեսարաններով հնագույն վանքերը
Ամրագրման պայմաններ
Չեղարկում և փոփոխում
Ծանոթացեք մեր էքսկուրսավարների հետ
Արմինե Ջուլհակյան
RU
HY
Բարև։ Ես Արմինեն եմ՝ Հայաստանում Ձեր էքսկուրսավարը։ Ինձ հետ Դուք կբացահայտեք ոչ միայն հայտնի տեսարժան վայրերը, այլև իմ երկրի թաքնված գոհարները։
Արփինե Խալաթյան
RU
HY
EN
Անունս Արփի է։ 2015թ.-ից սկսած աշխատում եմ որպես զբոսավար, ազատ տիրապետում եմ անգլերեն և ռուսերեն լեզուներին, ինչպես նաև ունեմ հարուստ գիտելիքներ՝ պատմության ու մշակույթի ոլորտներում: Անցկացնում եմ հետաքրքիր և ճանաչողական էքսկուրսիաներ, որոնց ընթացքում Դուք կբացահայտեք Հայաստանը և կզգաք նրա անզուգական ռիթմերը։
Դավիթ Հասրաթյան
RU
HY
Ես Դավիթն եմ՝ պատմության ուսուցիչ, սկսնակ դերասան և 2010թ.-ից՝ էքսկուրսավար «Հյուր սերվիս» ընկերությունում։ Սիրում եմ իմ երկիրը և փորձում եմ, որ իմ կողմից անցկացվող յուրաքանչյուր էքսկուրսիա, զբոսաշրջիկների մոտ թողնի անմոռանալի տպավորություններ և ցանկություն՝ կրկին ու կրկին վերադառնալու Հայասատան։
Կարեն Խաչատրյան
RU
HY
EN
Սիրելի ընկերներ, անունս Կարեն է, և ես Ձեր էքսկուրսավարն եմ մեր հրաշք Հայաստանում։ Տարիների փորձը թույլ է տալիս ինձ կազմակերպել հագեցած էքսկուրսիաներ երկրի ամենահայտնի և հետաքրքիր վայրերով։ Ես կյանքի եմ կոչում պատմությունը, սաղմոսներ եմ երգում հնագույն եկեղեցիներում և պատմում տպավորիչ լեգենդներ՝ Ձեր ճանապարհորդությունը դարձնելով անմոռանալի։ Ինձ հետ Ձեզ սպասվում է ապահով, ճանաչողական և վառ ուղևորություն։
Ձեզ կարող է հետաքրքրել նաև՝
