Օշականը Հայաստանի այն եզակի վայրերից է, որտեղ պատմությունն ու հոգևորությունը միահյուսված են մեկ ամբողջության մեջ։ Վայրը հիշատակվում է արդեն 5-րդ դարում, երբ 440 թվականին իշխան Վահան Ամատունին այստեղ կազմակերպեց հայոց գրերի ստեղծող Մեսրոպ Մաշտոցի հուղարկավորումը։
Հայերենի այբուբենը կերտվել է Հայաստանում քրիստոնեության՝ որպես պաշտոնական կրոն ընդունումից ավելի քան մեկ դար անց, երբ տեղացիները, ում հասու չէին հունարեն և արամեերեն պատարագները, շարունակում էին մնալ հեթանոս։ Ուստի քրիստոնեությունը ժողովրդի մեջ արմատավորելու համար անհրաժեշտ էր հայերեն թարգմանել Աստվածաշունչը, ինչի սկիզբը և դրեց Մաշտոցը՝ դարերի խորքում դասվելով որպես Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու սուրբ։ Նրա գերեզմանի վրա սկզբում կանգնեցվեց համեստ մատուռ, իսկ դարեր անց՝ 19-րդ դարում, այստեղ կառուցվեց Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի վեհաշուք եկեղեցին։ Այդ օրվանից Օշականը դարձավ յուրատեսակ սրբավայր յուրաքանչյուր հայի համար, քանի որ այստեղ է սկիզբ առնում մեր գրավոր մշակույթի պատմությունը։
Ամեն սեպտեմբերին այստեղ են հավաքվում դպրոցականներն իրենց ծնողների հետ, և առաջին դասարանցիները հենց Մաշտոցի գերեզմանի մոտ տալիս են հանդիսավոր երդում՝ պահելու ու շարունակելու մայրենի լեզվի ավանդույթները։ Վայրի մթնոլորտը լցված է առանձնահատուկ զգացմունքով: Այստեղ զգացվում է դարերի խորքը և սերունդների անխզելի կապը։ Եկեղեցու քարե պատերն իրենց մեջ պահում են աղոթքների լռությունն ու երախտագիտության շշունջը՝ ուղղված մեծ լուսավորչին։
Օշականը վաղուց դադարել է լինել պարզապես գյուղ: Այստեղ ամեն քայլ հիշեցնում է հայ գրերի վեհությունը և այն մարդուն, ով դրանք պարգևեց իր ժողովրդին: