Անհատական էքսկուրսիա. Գառնիի տաճար, Գեղարդ վանք, հոգևոր երգերի կատարում Լույս վոկալ հնգյակի կողմից
Չարենցի կամար, Գառնիի տաճար, Գեղարդի վանք, Լույս վոկալ հնգյակ
1. Չարենցի կամար
15-20 րոպե
Չարենցի կամարը ոչ միայն ճարտարապետական կառույց է, այլև Հայաստանի ու նրա սրբության՝ Արարատի հանդեպ սիրո՝ պոետիկ խորհրդանիշ: Կամարի հեղինակը ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանն է, ով մի անգամ Գառնիի ճանապարհին կանգ առավ այս վայրում և ապշեց ձյունածածկ Մասիսի շշմեցնող տեսարանից։ Հենց այս ակնթարթը նրան ոգեշնչեց ստեղծելու մի յուրօրինակ «տաճար»` նվիրված Արարատին. մի կամար, որն, ինչպես կտավում, իր մեջ է առնում վեհաշուք այս լեռը: Ասում են՝ բանաստեղծը սիրում էր այցելել այստեղ և հենց այդ պատճառով այս վայրը դարձավ նրա հիշատակի յուրահատուկ խորհրդանիշ։
Կամարը կառուցվել է 1957 թվականին՝ հայ մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի ծննդյան 60-ամյակի կապակցությամբ և ստացել է նրա անունը։ Կամարի աղեղին փորագրված են Չարենցի ամենահայտնի բանաստեղծություններից մեկի տողերը, որոնք նվիրված են Հայաստանին և նրա հավերժ խորհրդանիշին՝ Արարատին.
Այս բառերը միավորում են բնության հավերժությունն ու պոեզիայի անմահությունը։
Այսօր Չարենցի կամարը Գառնու ճանապարհին անշրջանցելի կանգառ է: Զբոսաշրջիկները այստեղ կանգ են առնում հիասքանչ լուսանկարներ անելու և հիանալու լայնածավալ Արարատյան դաշտավայրի անզուգական տեսարանով։ Հատկապես պարզ օրերին, երբ Մասիսը բարձրանում է ամպերից վեր, տեսարանը դառնում է պարզապես իսկական գլուխգործոց։ Կամարը մնում է այն կետը, որտեղ բնությունը, պատմությունը և պոեզիան միաձուլվում են՝ արթնացնելով հպարտության և ոգեշնչման զգացողություն։
Կամարը կառուցվել է 1957 թվականին՝ հայ մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի ծննդյան 60-ամյակի կապակցությամբ և ստացել է նրա անունը։ Կամարի աղեղին փորագրված են Չարենցի ամենահայտնի բանաստեղծություններից մեկի տողերը, որոնք նվիրված են Հայաստանին և նրա հավերժ խորհրդանիշին՝ Արարատին.
«Աշխա՛րհ անցի՛ր, Արարատի նման ճերմակ գագաթ չկա.
Ինչպես անհաս փառքի ճամփա՝ ես իմ Մասիս սա՛րն եմ սիրում»։
Այս բառերը միավորում են բնության հավերժությունն ու պոեզիայի անմահությունը։
Այսօր Չարենցի կամարը Գառնու ճանապարհին անշրջանցելի կանգառ է: Զբոսաշրջիկները այստեղ կանգ են առնում հիասքանչ լուսանկարներ անելու և հիանալու լայնածավալ Արարատյան դաշտավայրի անզուգական տեսարանով։ Հատկապես պարզ օրերին, երբ Մասիսը բարձրանում է ամպերից վեր, տեսարանը դառնում է պարզապես իսկական գլուխգործոց։ Կամարը մնում է այն կետը, որտեղ բնությունը, պատմությունը և պոեզիան միաձուլվում են՝ արթնացնելով հպարտության և ոգեշնչման զգացողություն։
2. Գառնիի տաճար
60-70 րոպե
Եռանկյունաձև ժայռի եզրին՝ Ազատի գետի գորշ ալիքների վերևում, բարձրանում է Հայաստանի հնագույն ժառանգության միակ կենդանի պահապան Գառնիի հեթանոսական տաճարը։ Նրա արևին ուղղված նրբագեղ սյուները կարծես մինչ օրս շարունակում են իրենց լուռ պաշտամունքը Միհր աստծուն, որին հենց նվիրված էր այս սրբարանը։
Մ.թ. I դարում թագավոր Տրդատ Ա-ն հրամայեց այստեղ կառուցել տաճար, որտեղից բացվող անվերջ հորիզոնները ձգվում էին դեպի լեռներն ու կիրճերը և թվում էր՝ արևն ինքն է օրհնում այս հողը։ Քրիստոնեության տարածմամբ հին ծեսերը լռեցին, և Գառնին վերածվեց արքունական ամառանոցի, որտեղ աղոթքների արձագանքին փոխարինեց հանգստի ու ներշնչանքի մեղմ երաժշտությունը։
1679 թ. հզոր երկրաշարժը դղրդացրեց հողը և փլեցրեց տաճարը՝ այն վերածելով քարերի կույտի, ասես պատմությունը փակեց իր էջը այստեղ։
Մոտ երեք դար այն քնած էր ավերակների մեջ, մինչև XX դարում սկսվեց տաճարի վերականգնումը՝ վերադարձնելով Գառնիին իր հռոմեական‑հունական փառքը։
Այսօր տաճարի շուրջ կարելի է տեսնել հին ամրոցի և արքունի պալատի հետքերը, ինչպես նաև արքունի բաղնիքում պահպանված խճանկարները, որոնցից մեկի խորհրդավոր արձանագրությունը ասում է. «Աշխատեցինք՝ ոչինչ չստանալով»։ Դա ենթադրում է, որ շինությունն ու արվեստի գլուխգործոցը նվեր էին՝ ուղղված հայոց թագավորին։ Այսօր ևս, չորս տարին մեկ անգամ, տաճարում վառվում է կրակ՝ որպես աշխարհասփյուռ հայ երիտասարդությանը Երևանում համախմբող համահայկական խաղերի խորհրդանիշ։
Եթե կանգնես ժայռի եզրին, թվում է՝ քամին բերում է ժողովրդական երգերի և արքայական շքախմբի քայլերի արձագանքը։ Այստեղ կենդանանում է հնագույն Հայաստանի շունչը, որտեղ առասպելն ու պատմությունը միաձուլվում են։
Մ.թ. I դարում թագավոր Տրդատ Ա-ն հրամայեց այստեղ կառուցել տաճար, որտեղից բացվող անվերջ հորիզոնները ձգվում էին դեպի լեռներն ու կիրճերը և թվում էր՝ արևն ինքն է օրհնում այս հողը։ Քրիստոնեության տարածմամբ հին ծեսերը լռեցին, և Գառնին վերածվեց արքունական ամառանոցի, որտեղ աղոթքների արձագանքին փոխարինեց հանգստի ու ներշնչանքի մեղմ երաժշտությունը։
1679 թ. հզոր երկրաշարժը դղրդացրեց հողը և փլեցրեց տաճարը՝ այն վերածելով քարերի կույտի, ասես պատմությունը փակեց իր էջը այստեղ։
Մոտ երեք դար այն քնած էր ավերակների մեջ, մինչև XX դարում սկսվեց տաճարի վերականգնումը՝ վերադարձնելով Գառնիին իր հռոմեական‑հունական փառքը։
Այսօր տաճարի շուրջ կարելի է տեսնել հին ամրոցի և արքունի պալատի հետքերը, ինչպես նաև արքունի բաղնիքում պահպանված խճանկարները, որոնցից մեկի խորհրդավոր արձանագրությունը ասում է. «Աշխատեցինք՝ ոչինչ չստանալով»։ Դա ենթադրում է, որ շինությունն ու արվեստի գլուխգործոցը նվեր էին՝ ուղղված հայոց թագավորին։ Այսօր ևս, չորս տարին մեկ անգամ, տաճարում վառվում է կրակ՝ որպես աշխարհասփյուռ հայ երիտասարդությանը Երևանում համախմբող համահայկական խաղերի խորհրդանիշ։
Եթե կանգնես ժայռի եզրին, թվում է՝ քամին բերում է ժողովրդական երգերի և արքայական շքախմբի քայլերի արձագանքը։ Այստեղ կենդանանում է հնագույն Հայաստանի շունչը, որտեղ առասպելն ու պատմությունը միաձուլվում են։
3. Գեղարդի վանք
60-70 րոպե
Կոտայքի կիրճի վայրի ժայռերի մեջ, որտեղ քամին բերում է քարի ու սոճու բույրը, Գեղարդի վանքը կեցած է այնպես, կարծես լեռը ինքն է կերտել այս սրբավայրը։ Նրա պարիսպները՝ կիսով չափ ամրոց, կիսով չափ քարանձավ, խոյանում են ժայռից՝ ինչպես քարացած աղոթք։ Այստեղ լռությունը կենդանի է՝ լեցուն դարավոր շարականների մեղմ արձագանքով։
12-13-րդ դարերում վանականները ստեղծեցին նմանը չունեցող մի աշխարհ: Եկեղեցիներն ու խցերը քանդակված էին հենց լեռան մեջ, որից էլ առաջացավ վանքի սկզբնական անվանումը՝ Այրիվանք «քարանձավային վանք»։ Ավելի ուշ վանքը ստացավ «Գեղարդ» անունը՝ ի պատիվ սրբազան գեղարդի, որով, ըստ ավանդության, խոցվեց Քրիստոսի մարմինը։
Համալիրը՝ Կաթողիկե գլխավոր եկեղեցին, իր ստվերոտ գավիթը, խորհրդավոր քարանձավային մատուռները, փոքրիկ ուխտասրահը և հնագույն՝ Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին երկխոսությունն են երկնքի ու երկրի միջև։ Լեռան սրտում փորագրված սառը սրահները, կարծես, շնչում ու պահպանում են անցյալի ուխտավորների շշուկները։ Ժայռափոր վանքերի ու խցերի մեջ առանձնանում է միջնադարյան հայկական զինանշանային արվեստը, որը ցուցադրում է հայ իշխանական տների հզորությունը, պալատական ճարտարապետության հմայքն ու շլացնող զարդանախշերը՝ Վերածննդի դարաշրջանից շատ առաջ։
Այսօր Գեղարդը պարզապես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցուցակում ընդգրկված հուշարձան չէ, այն կենդանի հրաշք է։ Երբ անցնում ես նրա քարաշեն կամարների տակով, ժամանակը կարծես կանգ է առնել։ Նեղ ճեղքերից ներս թափանցող լույսի շողերը ոսկեգույն են դարձնում քարանձավների պատերը, և թվում է՝ երկրայինն ու երկնայինը միաձուլվել են։
12-13-րդ դարերում վանականները ստեղծեցին նմանը չունեցող մի աշխարհ: Եկեղեցիներն ու խցերը քանդակված էին հենց լեռան մեջ, որից էլ առաջացավ վանքի սկզբնական անվանումը՝ Այրիվանք «քարանձավային վանք»։ Ավելի ուշ վանքը ստացավ «Գեղարդ» անունը՝ ի պատիվ սրբազան գեղարդի, որով, ըստ ավանդության, խոցվեց Քրիստոսի մարմինը։
Համալիրը՝ Կաթողիկե գլխավոր եկեղեցին, իր ստվերոտ գավիթը, խորհրդավոր քարանձավային մատուռները, փոքրիկ ուխտասրահը և հնագույն՝ Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին երկխոսությունն են երկնքի ու երկրի միջև։ Լեռան սրտում փորագրված սառը սրահները, կարծես, շնչում ու պահպանում են անցյալի ուխտավորների շշուկները։ Ժայռափոր վանքերի ու խցերի մեջ առանձնանում է միջնադարյան հայկական զինանշանային արվեստը, որը ցուցադրում է հայ իշխանական տների հզորությունը, պալատական ճարտարապետության հմայքն ու շլացնող զարդանախշերը՝ Վերածննդի դարաշրջանից շատ առաջ։
Այսօր Գեղարդը պարզապես ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցուցակում ընդգրկված հուշարձան չէ, այն կենդանի հրաշք է։ Երբ անցնում ես նրա քարաշեն կամարների տակով, ժամանակը կարծես կանգ է առնել։ Նեղ ճեղքերից ներս թափանցող լույսի շողերը ոսկեգույն են դարձնում քարանձավների պատերը, և թվում է՝ երկրայինն ու երկնայինը միաձուլվել են։
Լույս վոկալ հնգյակ
15-20 րոպե
Գեղարդի վանքը, որը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում, տպավորում է ոչ միայն իր հնագույն ճարտարապետությամբ ու խորհրդավոր մթնոլորտով, այլև իր բացառիկ ակուստիկայով։ Այս եզակի համալիրի քարե գմբեթները կարծես ստեղծված լինեն մարդկային ձայնը հզորացնելու և փոխակերպելու համար։ Ահա թե ինչու հայկական հոգևոր և ժողովրդական երգերը այստեղ հնչում են աննախադեպ ազդեցիկ՝ լսարանին տեղափոխելով միջնադարյան Հայաստան։
Այցելուները հնարավորություն ունեն ներկա գտնվելու «Լույս» վոկալ հնգյակի կենդանի համերգին, որի ելույթները Գեղարդ այցելությունը դարձնում են իսկապես անմոռանալի։ Երաժշտախմբի անդամների ձայները հաճախ համեմատում են «համահունչ, պայծառ սիմֆոնիայի» հետ, որը լցնում է վանքի հնագույն պատերը էներգիայով ու լույսով։ Այստեղ երաժշտությունն այլևս պարզապես արվեստ չէ: Այն վերածվում է կամուրջի անցյալի և ներկայի միջև՝ կապելով սերունդներին։
Պատմական սրբավայրի և կենդանի կատարման այս համադրությունը ստեղծում է բացառիկ փորձառություն, որը դժվար է կրկնել այլ վայրում։ Վանքում համերգը դառնում է ոչ միայն լրացում Գեղարդ այցելությանը, այլ հենց այս այցելության գլխավոր առանցքը՝ հնարավորություն տալով զգալ այս սուրբ վայրի իրական ոգին։
Ամրագրումները հարկավոր է կատարել նախապես:
Այցելուները հնարավորություն ունեն ներկա գտնվելու «Լույս» վոկալ հնգյակի կենդանի համերգին, որի ելույթները Գեղարդ այցելությունը դարձնում են իսկապես անմոռանալի։ Երաժշտախմբի անդամների ձայները հաճախ համեմատում են «համահունչ, պայծառ սիմֆոնիայի» հետ, որը լցնում է վանքի հնագույն պատերը էներգիայով ու լույսով։ Այստեղ երաժշտությունն այլևս պարզապես արվեստ չէ: Այն վերածվում է կամուրջի անցյալի և ներկայի միջև՝ կապելով սերունդներին։
Պատմական սրբավայրի և կենդանի կատարման այս համադրությունը ստեղծում է բացառիկ փորձառություն, որը դժվար է կրկնել այլ վայրում։ Վանքում համերգը դառնում է ոչ միայն լրացում Գեղարդ այցելությանը, այլ հենց այս այցելության գլխավոր առանցքը՝ հնարավորություն տալով զգալ այս սուրբ վայրի իրական ոգին։
Ամրագրումները հարկավոր է կատարել նախապես:
Ներառված է
-
Փորձառու վարորդներ
-
Օդորակիչով մեքենաներ
-
Լրացուցիչ կանգառներ երթուղում
-
Շշալցված ջուր
-
Մեկնարկը (ավարտը) Երևանում ցանկացած վայրից
-
Տրանսպորտային միջոցի և ուղևորների ապահովագրություն
Ներառված չէ
-
Զգալի շեղումներ երթուղուց
-
Wi-Fi տրանսպորտում
-
Ալկոհոլային խմիչքներ՝ ճաշով տարբերակն ընտրելու դեպքում
-
Աուդիոգիդեր
Առանձնահատկություններ
- Ուսումնասիրեք առաջին դարի հեթանոսական տաճարը
- Բացահայտեք հռոմեացի զինվորի կողմից Հիսուս Քրիստոսի կողը խոցած Սուրբ Գեղարդի մասին լեգենդները
- Վայելեք հայկական միջնադարյան հոգևոր երգերի կախարդական հնչողությունը
Ամրագրման պայմաններ
Չեղարկում և փոփոխում
Ծանոթացեք մեր էքսկուրսավարների հետ
Անահիտ Ղազարյան
RU
Ես Անահիտ Ղազարյանն եմ, և 2015թ.-ից սկսած սիրահարված եմ Հայաստանին, որի մասին մշտապես ուզում եմ պատմել։ Համեցե՛ք Հայաստան։ Վստահեցնում եմ՝ Ձեր այցը կանցնի գեղեցիկ, հեշտ, համեղ ու ուրախ։ Եկե՛ք միասին բացահայտենք Հայաստանը, վայելենք ու «սիրահարվենք»։ Չեմ սիրում առասպելներ և դրանց մասին պատմում եմ ծայրահեղ անհրաժեշտության դեպքում՝ այն էլ միայն իրական պատմական դեպքերի մասին։ Քանի որ ծնվել եմ անցած դարի կեսերին, որոշ իրադարձությունների մասին պատմում եմ ոչ թե որպես պատմաբան, այլ որպես ականատես։
Արմինե Ջուլհակյան
RU
HY
Բարև։ Ես Արմինեն եմ՝ Հայաստանում Ձեր էքսկուրսավարը։ Ինձ հետ Դուք կբացահայտեք ոչ միայն հայտնի տեսարժան վայրերը, այլև իմ երկրի թաքնված գոհարները։
Արփինե Խալաթյան
RU
HY
EN
Անունս Արփի է։ 2015թ.-ից սկսած աշխատում եմ որպես զբոսավար, ազատ տիրապետում եմ անգլերեն և ռուսերեն լեզուներին, ինչպես նաև ունեմ հարուստ գիտելիքներ՝ պատմության ու մշակույթի ոլորտներում: Անցկացնում եմ հետաքրքիր և ճանաչողական էքսկուրսիաներ, որոնց ընթացքում Դուք կբացահայտեք Հայաստանը և կզգաք նրա անզուգական ռիթմերը։
Դավիթ Հասրաթյան
RU
HY
Ես Դավիթն եմ՝ պատմության ուսուցիչ, սկսնակ դերասան և 2010թ.-ից՝ էքսկուրսավար «Հյուր սերվիս» ընկերությունում։ Սիրում եմ իմ երկիրը և փորձում եմ, որ իմ կողմից անցկացվող յուրաքանչյուր էքսկուրսիա, զբոսաշրջիկների մոտ թողնի անմոռանալի տպավորություններ և ցանկություն՝ կրկին ու կրկին վերադառնալու Հայասատան։
Ձեզ կարող է հետաքրքրել նաև՝
