Խմբային էքսկուրսիա. Հաղպատ, Զարնի-Պարնի քարայրաամրոցային համալիր, Ախթալա, Արամյանց դղյակ, Սանահին
Հաղպատի վանք, Զարնի-Պարնի քարայրաամրոցային համալիր, Ճաշի համար կանգառ, Ախթալայի ամրոց, Արամյանցի դղյակ, Սանահինի վանք
1. Հաղպատի վանք
50-60 րոպե
Սանահինից հյուսիս-արևելք՝ Լոռու վեհաշուք լեռների գրկում, կանգնած է Հաղպատի վանքը՝ միջնադարյան հայկական ճարտարապետության գոհար, որտեղ քարը խոսում է դարերի լեզվով։ Վանքը հիմնադրվել է 10-րդ դարում՝ Բագրատունի Աշոտ Գ թագավորի օրոք, այն ժամանակ, երբ Հայաստանը ապրում էր մշակութային ու հոգևոր վերելք։ Հաղպատի հինավուրց պատերը պահպանում են ոսկեդարի արձագանքը՝ մնալով ժամանակի լուռ վկաներ:
Հաղպատի կառույցներից առանձնանում են Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին (1025), Սուրբ Նշան եկեղեցին, գրատունը և բազմաթիվ օժանդակ շինություններ, որոնք վանքին տալիս են փոքրիկ հոգևոր քաղաքի տեսք։ Այստեղ 18-րդ դարի վերջին ապրել ու ստեղծագործել է մեծն աշուղ Սայաթ-Նովան, որի երգերը դարձան ժողովրդի ձայնն ու Կովկասի հոգու մարմնավորումը։ Նրա ներկայությունը կարծես մինչ օրս հնչում է այս պատերի միջից՝ լարերի մեղեդիներով ու պոեզիայի շնչով։
Բացի աղոթատուն լինելուց Հաղպատը նաև գիտության ու մտքի կենտրոն էր, որտեղ արտագրվում էին ձեռագրեր, պահվում գրքեր ու ծավալվում քննարկումներ, որոնք սնուցում էին ազգի հոգևոր ու մշակութային զարգացումը։ Այսօր Հաղպատը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և մնում է հայոց ոսկեդարի կենդանի վկայությունը։
Այս հնագույն պատերի առջև կանգնած՝ հեշտ է զգալ, թե ինչպես են անցյալն ու ներկան միահյուսվում, և վանքի լռության մեջ հնչում է հավերժական աղոթքի ու երգի մեղեդի։
Հաղպատի կառույցներից առանձնանում են Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին (1025), Սուրբ Նշան եկեղեցին, գրատունը և բազմաթիվ օժանդակ շինություններ, որոնք վանքին տալիս են փոքրիկ հոգևոր քաղաքի տեսք։ Այստեղ 18-րդ դարի վերջին ապրել ու ստեղծագործել է մեծն աշուղ Սայաթ-Նովան, որի երգերը դարձան ժողովրդի ձայնն ու Կովկասի հոգու մարմնավորումը։ Նրա ներկայությունը կարծես մինչ օրս հնչում է այս պատերի միջից՝ լարերի մեղեդիներով ու պոեզիայի շնչով։
Բացի աղոթատուն լինելուց Հաղպատը նաև գիտության ու մտքի կենտրոն էր, որտեղ արտագրվում էին ձեռագրեր, պահվում գրքեր ու ծավալվում քննարկումներ, որոնք սնուցում էին ազգի հոգևոր ու մշակութային զարգացումը։ Այսօր Հաղպատը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և մնում է հայոց ոսկեդարի կենդանի վկայությունը։
Այս հնագույն պատերի առջև կանգնած՝ հեշտ է զգալ, թե ինչպես են անցյալն ու ներկան միահյուսվում, և վանքի լռության մեջ հնչում է հավերժական աղոթքի ու երգի մեղեդի։
2. Զարնի-Պարնի քարայր-ամրոցային համալիր
15-20 րոպե
Զարնի-Պարնին Լոռու մարզի ամենագեղատեսիլ քարանձավ-ամրոցային համալիրներից մեկն է: Այն թաքնված է անտառապատ կիրճում՝ հիասքանչ տեսարանով դեպի Կայան բերդը։ Քարայր-ամրոցային այս համալիրը գտնվում է համաշխարհային հռչակ ունեցող Հաղպատ գյուղի մոտակայքում և կարծես շարունակությունն է այս վայրերի դարավոր պատմության։
Համալիրը ներառում է «Զարնի էր» և «Պարնի էր» բերդերը, ինչպես նաև լեգենդներով հայտնի «Ծակ էր» քարանձավը։ Պատմական վկայությունների համաձայն՝ հենց այստեղ է ապրել և գործել նշանավոր հայ փիլիսոփա և գիտնական Հովհաննես Իմաստասերը, որը մնայուն հետք է թողել ազգային հոգևոր մշակույթում։ Այսօր Զարնի-Պարնին վերածվել է բացօթյա պատմական թանգարանի, որտեղ ցուցադրվում են հին գյուղատնտեսական գործիքներ և կենցաղային իրեր՝ պատմելով նախնիների կյանքի մասին։ Վայրի մթնոլորտը միավորում է քարի խստաշունչ գեղեցկությունն ու անտառի մեղմ շունչը՝ ստեղծելով ժամանակի միջով ճամփորդության զգացում։
Քարանձավի հարևանությամբ կա պանդոկ և գինետուն, որտեղ կարող եք վայելել տեղական խմիչքները և հայկական խոհանոցի ուտեստները: Զարնի-Պարնին ոչ միայն պատմական հուշարձան է, այլև վայր, որտեղ լեգենդները կենդանանում են, իսկ բնությունն ու մշակույթը միաձուլվում են մեկ շնչում:
Երեկոյան ժամերը կարելի է համեմել խարույկի մոտից բացվող դիտակետով (լրացուցիչ 10000 AMD վճարի դիմաց):
Համալիրը ներառում է «Զարնի էր» և «Պարնի էր» բերդերը, ինչպես նաև լեգենդներով հայտնի «Ծակ էր» քարանձավը։ Պատմական վկայությունների համաձայն՝ հենց այստեղ է ապրել և գործել նշանավոր հայ փիլիսոփա և գիտնական Հովհաննես Իմաստասերը, որը մնայուն հետք է թողել ազգային հոգևոր մշակույթում։ Այսօր Զարնի-Պարնին վերածվել է բացօթյա պատմական թանգարանի, որտեղ ցուցադրվում են հին գյուղատնտեսական գործիքներ և կենցաղային իրեր՝ պատմելով նախնիների կյանքի մասին։ Վայրի մթնոլորտը միավորում է քարի խստաշունչ գեղեցկությունն ու անտառի մեղմ շունչը՝ ստեղծելով ժամանակի միջով ճամփորդության զգացում։
Քարանձավի հարևանությամբ կա պանդոկ և գինետուն, որտեղ կարող եք վայելել տեղական խմիչքները և հայկական խոհանոցի ուտեստները: Զարնի-Պարնին ոչ միայն պատմական հուշարձան է, այլև վայր, որտեղ լեգենդները կենդանանում են, իսկ բնությունն ու մշակույթը միաձուլվում են մեկ շնչում:
Երեկոյան ժամերը կարելի է համեմել խարույկի մոտից բացվող դիտակետով (լրացուցիչ 10000 AMD վճարի դիմաց):
Ճաշի համար կանգառ
50-60 րոպե
Ըստ նախընտրության՝ ճաշ տեղական ավանդական ռեստորանում՝ սեփական միջոցների հաշվին: Ընտրության 3 տարբերակ է առաջարկվում.
Տարբերակ 1 (բուսակերների համար)՝ անձը 3900 AMD
Տարբերակ 2՝ անձը 4500 AMD
Տարբերակ 3՝ անձը 4900 AMD
Տարբերակ 1 (բուսակերների համար)՝ անձը 3900 AMD
Տարբերակ 2՝ անձը 4500 AMD
Տարբերակ 3՝ անձը 4900 AMD
3. Ախթալայի ամրոց
40-50 րոպե
Ախթալայի ամրոցը, ինչպես դարերի քարե պահապան, վեր է խոյանում Լոռու գեղատեսիլ լեռների մեջ՝ բարձրավանդակ թերակղզու վրա, որը երեք կողմից շրջապատված է խորը կիրճերով։ Դեռևս 10-րդ դարում շինարարները կարողացան միավորել բնության անսասան ուժն ու մարդու վարպետությունը. անառիկ ժայռերին միացան հզոր պարիսպներ, իսկ մուտքերը պահապանեցին եռահարկ աշտարակները։ Դարեր շարունակ այդ պարիսպները դիմագրավեցին թշնամական արշավանքներին՝ պահելով պատմության շունչը։
Ամրոցի ներսում գտնվում է Ախթալայի վանական համալիրը՝ երեք եկեղեցիներով, որոնցից յուրաքանչյուրն իր մեջ կրում է միջնադարյան հոգևոր ու մշակութային կյանքի արձագանքը։ Գլխավոր տաճարը զարմացնում է վառ գույներով փայլող որմնանկարներով ծածկված իր ներքին հարդարանքով , որոնք դարեր շարունակ պահպանել են իրենց վառ գույնն ու ուժը։ Այս որմնանկարները իսկական քարեղեն մատյան են, որտեղ յուրաքանչյուր վրձնահարում թաքցնում է միջնադարյան վարպետի գաղտնիքը։
Ախթալան ոչ միայն ամրոց ու վանք է, այլ կենդանի լեգենդ՝ քարով ու հավատքով հյուսված մի պատմություն տոկունության ու ներշնչանքի մասին։ Այսօր այն դիմավորում է ճանապարհորդներին հին պատերի լռությամբ ու կիրճերի հմայիչ տեսարաններով՝ հրավիրելով դիպչելու Հայաստանի մեծ ժառանգությանը։
Ամրոցի ներսում գտնվում է Ախթալայի վանական համալիրը՝ երեք եկեղեցիներով, որոնցից յուրաքանչյուրն իր մեջ կրում է միջնադարյան հոգևոր ու մշակութային կյանքի արձագանքը։ Գլխավոր տաճարը զարմացնում է վառ գույներով փայլող որմնանկարներով ծածկված իր ներքին հարդարանքով , որոնք դարեր շարունակ պահպանել են իրենց վառ գույնն ու ուժը։ Այս որմնանկարները իսկական քարեղեն մատյան են, որտեղ յուրաքանչյուր վրձնահարում թաքցնում է միջնադարյան վարպետի գաղտնիքը։
Ախթալան ոչ միայն ամրոց ու վանք է, այլ կենդանի լեգենդ՝ քարով ու հավատքով հյուսված մի պատմություն տոկունության ու ներշնչանքի մասին։ Այսօր այն դիմավորում է ճանապարհորդներին հին պատերի լռությամբ ու կիրճերի հմայիչ տեսարաններով՝ հրավիրելով դիպչելու Հայաստանի մեծ ժառանգությանը։
4. Արամյանցի դղյակ
15-20 րոպե
Արամյանցի ամրոցը, որը գտնվում է Լոռու մարզի գեղատեսիլ Ախթալա քաղաքում, իրավամբ համարվում է շվեյցարական ճարտարապետության մարգարիտներից մեկը Կովկասում։ Նրա պատմությունը ավելի քան 120 տարվա է և սերտորեն կապված է թիֆլիսահայ մեծահարուստ և բարերար Միքայել Արամյանցի հետ։ Ամրոցը կառուցվել է նրա նախաձեռնությամբ՝ հատուկ նրա տուբերկուլյոզով տառապող դստեր համար, քանի որ Ախթալայի կլիման այն ժամանակ համարվում էր տարածաշրջանի ամենամեղմն ու ամենաբուժիչը։ Տարբեր տարիներին այս վայրը դարձել է մշակութային կյանքի կենտրոն, որտեղ այցելել են օպերային մեծ երգիչ Ֆեոդոր Շալյապինը, հայ բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանը, հոգևոր ու հասարակական գործիչ Խրիմյան Հայրիկը և ուրիշներ։
Ամրոցի ճարտարապետական տեսքը զարմացնում է իր մեջ համադրելով եվրոպական նրբագեղությունն ու կովկասյան գունեղությունը, իսկ նրա պատերը պահպանում են ոչ միայն անձնական պատմություններ, այլև ազգային հիշողության կարևոր էջեր։ Այստեղ է ընդունվել Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակագիրը, ինչն ամրոցին տվել է առավել առանձնահատուկ պատմական նշանակություն։
Այսօր այն կանգուն է որպես հուշ նախկին փառքի, հյուրընկալության և հարուստ մշակութային կյանքի: Վայրը լցված է դարաշրջանի ոգով, որտեղ հատվում են անձնական ապրումները, մշակութային ձեռքբերումները և քաղաքական իրադարձությունները։ Արամյանցի ամրոցը շարունակում է մնալ հայկական ժառանգության խորհրդանիշ և գրավում է նրանց, ովքեր ցանկանում են շոշափել նրա պատերի մեջ պահպանված պատմությունը։
Ամրոցի ճարտարապետական տեսքը զարմացնում է իր մեջ համադրելով եվրոպական նրբագեղությունն ու կովկասյան գունեղությունը, իսկ նրա պատերը պահպանում են ոչ միայն անձնական պատմություններ, այլև ազգային հիշողության կարևոր էջեր։ Այստեղ է ընդունվել Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակագիրը, ինչն ամրոցին տվել է առավել առանձնահատուկ պատմական նշանակություն։
Այսօր այն կանգուն է որպես հուշ նախկին փառքի, հյուրընկալության և հարուստ մշակութային կյանքի: Վայրը լցված է դարաշրջանի ոգով, որտեղ հատվում են անձնական ապրումները, մշակութային ձեռքբերումները և քաղաքական իրադարձությունները։ Արամյանցի ամրոցը շարունակում է մնալ հայկական ժառանգության խորհրդանիշ և գրավում է նրանց, ովքեր ցանկանում են շոշափել նրա պատերի մեջ պահպանված պատմությունը։
5. Սանահինի վանք
40-50 րոպե
Հաղպատից ոչ հեռու՝ Լոռու սրտում, վեր է խոյանում Սանահինի վանքը՝ հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենափառավոր կոթողներից մեկը։ Վանքի շինարարությունը սկսվել է 10-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ Աշոտ Գ թագավորի օրոք, և հենց սկզբից վանքը ծառայել է որպես ոչ միայն հոգևոր, այլև կրթական կենտրոն։
Առաջին կառույցները եղել են Սուրբ Աստվածածնի և Ամենափրկիչ եկեղեցիները, որոնց շուրջ հետզհետե ավելացել են այլ շինություններ ու տնտեսական կառույցներ։ Երկու եկեղեցիների միջև առկա էր նեղ անցում, որը դիտավորյալ կերպով թողնվել էր դրանք կառուցած վարպետների կողմից: Սակայն շուտով պարզ դարձավ, որ այդ իսկ պատճառով երկրաշարժի դեպքում երկուսն էլ կարող էին փլվել։ Խնդիրը լուծելու համար մտածված լուծումը ոչ միայն գործնական էր, այլև հանճարեղ: Տաճարների միջև եղած բացը լրացվեց նոր կառույցով՝ Ակադեմիայով, որը և՛ ամրապնդեց համալիրի սեյսմակայունությունը, և՛ Սանահինը վերածեց գիտության ու կրթական կենտրոնի:
Այստեղ են աշխատել նշանավոր գիտնականներ, ստեղծվել ու արտագրվել ձեռագրեր, ձևավորվել հայ մտքի ավանդույթներ։ Քարե կամարներն ու խիստ ճարտարապետական գծերը մինչ օրս հմայում են իրենց ներդաշնակությամբ ու վեհությամբ՝ պահելով դարերի շունչը։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Սանահինը այսօր ոչ միայն ճարտարապետական հուշարձան է, այլև կենդանի խորհրդանիշ՝ գիտության, հավատքի և արվեստի այն ուժի, որով առանձնանում էր միջնադարյան Հայաստանը։
Առաջին կառույցները եղել են Սուրբ Աստվածածնի և Ամենափրկիչ եկեղեցիները, որոնց շուրջ հետզհետե ավելացել են այլ շինություններ ու տնտեսական կառույցներ։ Երկու եկեղեցիների միջև առկա էր նեղ անցում, որը դիտավորյալ կերպով թողնվել էր դրանք կառուցած վարպետների կողմից: Սակայն շուտով պարզ դարձավ, որ այդ իսկ պատճառով երկրաշարժի դեպքում երկուսն էլ կարող էին փլվել։ Խնդիրը լուծելու համար մտածված լուծումը ոչ միայն գործնական էր, այլև հանճարեղ: Տաճարների միջև եղած բացը լրացվեց նոր կառույցով՝ Ակադեմիայով, որը և՛ ամրապնդեց համալիրի սեյսմակայունությունը, և՛ Սանահինը վերածեց գիտության ու կրթական կենտրոնի:
Այստեղ են աշխատել նշանավոր գիտնականներ, ստեղծվել ու արտագրվել ձեռագրեր, ձևավորվել հայ մտքի ավանդույթներ։ Քարե կամարներն ու խիստ ճարտարապետական գծերը մինչ օրս հմայում են իրենց ներդաշնակությամբ ու վեհությամբ՝ պահելով դարերի շունչը։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Սանահինը այսօր ոչ միայն ճարտարապետական հուշարձան է, այլև կենդանի խորհրդանիշ՝ գիտության, հավատքի և արվեստի այն ուժի, որով առանձնանում էր միջնադարյան Հայաստանը։
Ներառված է
-
Փորձառու էքսկուրսավար՝ ԱՆԳԼ + ՌՈՒՍ հաջորդաբար
-
Օդորակիչով մեքենաներ
-
Շշալցված ջուր և թխվածքներ
-
Մուտքի տոմսեր
-
Wi-Fi տրանսպորտում
-
Տրանսպորտային միջոցի և ուղևորների ապահովագրություն
Ներառված չէ
-
Ճաշի արժեքը (10.52 USD – 13.22 USD)
-
Փոխադրում հյուրանոց (վերջնակետը՝ մեր գրասենյակ)
Առանձնահատկություններ
- Վայելեք Հայաստանի գեղեցկությունը երկար և հետաքրքրաշարժ ճանապարհորդության ընթացքում
- Այցելեք ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում ընգրկված վանական համալիրները
- Ոսումնասիրեք իր տեսակի մեջ միակ քարայրաամրոցային համալիրը
- Ծանոթացեք 10-րդ հարյուրամյակի ճարտարապետական վարպետությանը
Հաճախ տրվող հարցեր
Արդյո՞ք լինելու է ոտքով անցնելու տարածություն:
Հարկ կլինի բարձրանալ ~150 աստիճան՝ Զարնի-Պարնի քարայրաամրոցային համալիր հասնելու համար:
Արդյո՞ք Զարնի-Պարնի քարայրաամրոցային համալիր այցելությունը երաշխավորված է:
Երբեմն Զարնի-Պարնի քարայրաամրոցային համալիրը կարող է փոխարինվել նույնատիպ ՄենձԷր համալիրով, որը նույնքան հետաքրքրաշարժ տեսարժան վայր է:
Կարո՞ղ եմ ռեստորանում ճաշի համար քարտով վճարել:
Ձեր հարմարության համար խնդրում ենք կանխիկ հայկական դրամ ունենալ Ձեզ մոտ, քանի որ հնարավեր է՝ քարտով վճարումը հասանելի չլինել ռեստորաններում:
Քանի՞ հոգուց է բաղկացած լինում այս էքսկուրսիայի խումբը:
Խմբի մասնակիցների թիվը տարբեր է լինում՝ հիմնականում կազմելով մինչև 48 հոգի:
Արդյո՞ք այս էքսկուրսիայի համար կան հագուստի հետ կապված պահանջներ կամ խորհուրդներ։
Էքսկուրսիայի համար առաջարկում ենք հարմարավետ կոշիկներ և եղանակին համապատասխան հագուստ կրել: Կարելի է նաև բաճկոն կամ վերարկու վերցնել: Երևանից դուրս եղանակը, սովորաբար, ավելի զով է: Կանանց եկեղեցիներ կամ վանքեր այցելելիս խորհուրդ է տրվում համեստ հագուստ կրել:
Ամրագրման պայմաններ
Չեղարկում և փոփոխում
Ծանոթացեք մեր էքսկուրսավարների հետ
Թամարա Առաքելյան
HY
EN
Ես Թամարան եմ։ Ապրում եմ Հայաստանում և Հայաստանով։ Եթե ուզում եք զգալ Հայաստանի համը, բույրը, գույները, սիրահարվել մեր երկրին, ուրեմն եկե՛ք միասին գնանք տուրի։ Ինչպես բոլոր հյուրերիս դեպքում՝ վստահ եմ՝ Դուք նույնպես կուզեք կրկին վերադառնալ։
Սյուզաննա Պողոսյան
RU
HY
Անունս Սյուզաննա է, 2016թ.-ից սկսած մեծ սիրով ներկայացնում եմ հյուրերիս հրաշքներով լի Հայաստանը։ Ինձ համար յուրաքանչյուր էքսկուրսիա երկրի մասին պարզապես պատմություն չէ, այլ հնարավորություն՝ ցույց տալու նրա ոգին, օգնելու Ձեզ բացահայտել Հայաստանի պատմությունը, մշակույթը և հյուրընկալությունը։ Ես անկեղծ ուրախանում եմ, երբ տեսնում եմ, թե ինչպես է իմ երկիրը գրավում մարդկանց սրտերը, և անում եմ ամեն ինչ, որպեսզի հյուրերի ճանապարհորդությունը լինի ջերմ, հագեցած և անմոռանալի։
Վարդուհի Գասպարյան
RU
HY
Ողջույն, ես Վարդուհին եմ, աշխատում եմ որպես զբոսավար Հայաստանում՝ 2022թ.-ից։ Զբոսաշրջության ոլորտում այսքան տարիների փորձի շնորհիվ ես հստակ գաղափար ունեմ, թե ինչպես յուրաքանչյուր էքսկուրսիա դարձնել ոչ միայն տեղեկություններով հագեցած, այլև իսկապես հետաքրքրաշարժ։ Ինձ հետ Դուք կայցելեք իմ գեղեցիկ Հայաստանի տեսարժան վայրերը և կծանոթանաք նրա պատմությանը, ոգուն, ավանդույթներին ու մթնոլորտին։
Մելինե Սահակյան
HY
EN
ZH
Բարև բոլորին։ Ես Մելինեն եմ՝ սերտիֆիկացված զբոսավար։ Եթե ցանկանում եք շրջել մեր գեղեցիկ Հայաստանով ու բացահայտել նրա ողջ հմայքը՝ գիտակ և շփվող զբոսավարի հետ, ինձ համար մեծ պատիվ կլինի լինել Ձեր գիդը։ Բարի գալուստ Հայաստան։
Ձեզ կարող է հետաքրքրել նաև՝
618 կարծիք
