Ախթալայի ամրոցը, ինչպես դարերի քարե պահապան, վեր է խոյանում Լոռու գեղատեսիլ լեռների մեջ՝ բարձրավանդակ թերակղզու վրա, որը երեք կողմից շրջապատված է խորը կիրճերով։ Դեռևս 10-րդ դարում շինարարները կարողացան միավորել բնության անսասան ուժն ու մարդու վարպետությունը. անառիկ ժայռերին միացան հզոր պարիսպներ, իսկ մուտքերը պահապանեցին եռահարկ աշտարակները։ Դարեր շարունակ այդ պարիսպները դիմագրավեցին թշնամական արշավանքներին՝ պահելով պատմության շունչը։
Ամրոցի ներսում գտնվում է Ախթալայի վանական համալիրը՝ երեք եկեղեցիներով, որոնցից յուրաքանչյուրն իր մեջ կրում է միջնադարյան հոգևոր ու մշակութային կյանքի արձագանքը։ Գլխավոր տաճարը զարմացնում է վառ գույներով փայլող որմնանկարներով ծածկված իր ներքին հարդարանքով , որոնք դարեր շարունակ պահպանել են իրենց վառ գույնն ու ուժը։ Այս որմնանկարները իսկական քարեղեն մատյան են, որտեղ յուրաքանչյուր վրձնահարում թաքցնում է միջնադարյան վարպետի գաղտնիքը։
Ախթալան ոչ միայն ամրոց ու վանք է, այլ կենդանի լեգենդ՝ քարով ու հավատքով հյուսված մի պատմություն տոկունության ու ներշնչանքի մասին։ Այսօր այն դիմավորում է ճանապարհորդներին հին պատերի լռությամբ ու կիրճերի հմայիչ տեսարաններով՝ հրավիրելով դիպչելու Հայաստանի մեծ ժառանգությանը։