Անհատական էքսկուրսիա. Հաղպատ, Զարնի-Պարնի քարայրաամրոցային համալիր, Ախթալա, Արամյանցի դղյակ, Սանահին
Հաղպատի վանք, Զարնի-Պարնի քարայրաամրոցային համալիր, Ախթալայի ամրոց, Արամյանցի դղյակ, Սանահինի վանք
1. Հաղպատի վանք
50-60 րոպե
Սանահինից հյուսիս-արևելք՝ Լոռու վեհաշուք լեռների գրկում, կանգնած է Հաղպատի վանքը՝ միջնադարյան հայկական ճարտարապետության գոհար, որտեղ քարը խոսում է դարերի լեզվով։ Վանքը հիմնադրվել է 10-րդ դարում՝ Բագրատունի Աշոտ Գ թագավորի օրոք, այն ժամանակ, երբ Հայաստանը ապրում էր մշակութային ու հոգևոր վերելք։ Հաղպատի հինավուրց պատերը պահպանում են ոսկեդարի արձագանքը՝ մնալով ժամանակի լուռ վկաներ:
Հաղպատի կառույցներից առանձնանում են Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին (1025), Սուրբ Նշան եկեղեցին, գրատունը և բազմաթիվ օժանդակ շինություններ, որոնք վանքին տալիս են փոքրիկ հոգևոր քաղաքի տեսք։ Այստեղ 18-րդ դարի վերջին ապրել ու ստեղծագործել է մեծն աշուղ Սայաթ-Նովան, որի երգերը դարձան ժողովրդի ձայնն ու Կովկասի հոգու մարմնավորումը։ Նրա ներկայությունը կարծես մինչ օրս հնչում է այս պատերի միջից՝ լարերի մեղեդիներով ու պոեզիայի շնչով։
Բացի աղոթատուն լինելուց Հաղպատը նաև գիտության ու մտքի կենտրոն էր, որտեղ արտագրվում էին ձեռագրեր, պահվում գրքեր ու ծավալվում քննարկումներ, որոնք սնուցում էին ազգի հոգևոր ու մշակութային զարգացումը։ Այսօր Հաղպատը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և մնում է հայոց ոսկեդարի կենդանի վկայությունը։
Այս հնագույն պատերի առջև կանգնած՝ հեշտ է զգալ, թե ինչպես են անցյալն ու ներկան միահյուսվում, և վանքի լռության մեջ հնչում է հավերժական աղոթքի ու երգի մեղեդի։
Հաղպատի կառույցներից առանձնանում են Սուրբ Աստվածածնի եկեղեցին (1025), Սուրբ Նշան եկեղեցին, գրատունը և բազմաթիվ օժանդակ շինություններ, որոնք վանքին տալիս են փոքրիկ հոգևոր քաղաքի տեսք։ Այստեղ 18-րդ դարի վերջին ապրել ու ստեղծագործել է մեծն աշուղ Սայաթ-Նովան, որի երգերը դարձան ժողովրդի ձայնն ու Կովկասի հոգու մարմնավորումը։ Նրա ներկայությունը կարծես մինչ օրս հնչում է այս պատերի միջից՝ լարերի մեղեդիներով ու պոեզիայի շնչով։
Բացի աղոթատուն լինելուց Հաղպատը նաև գիտության ու մտքի կենտրոն էր, որտեղ արտագրվում էին ձեռագրեր, պահվում գրքեր ու ծավալվում քննարկումներ, որոնք սնուցում էին ազգի հոգևոր ու մշակութային զարգացումը։ Այսօր Հաղպատը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում և մնում է հայոց ոսկեդարի կենդանի վկայությունը։
Այս հնագույն պատերի առջև կանգնած՝ հեշտ է զգալ, թե ինչպես են անցյալն ու ներկան միահյուսվում, և վանքի լռության մեջ հնչում է հավերժական աղոթքի ու երգի մեղեդի։
2. Զարնի-Պարնի քարայր-ամրոցային համալիր
15-20 րոպե
Զարնի-Պարնին Լոռու մարզի ամենագեղատեսիլ քարանձավ-ամրոցային համալիրներից մեկն է: Այն թաքնված է անտառապատ կիրճում՝ հիասքանչ տեսարանով դեպի Կայան բերդը։ Քարայր-ամրոցային այս համալիրը գտնվում է համաշխարհային հռչակ ունեցող Հաղպատ գյուղի մոտակայքում և կարծես շարունակությունն է այս վայրերի դարավոր պատմության։
Համալիրը ներառում է «Զարնի էր» և «Պարնի էր» բերդերը, ինչպես նաև լեգենդներով հայտնի «Ծակ էր» քարանձավը։ Պատմական վկայությունների համաձայն՝ հենց այստեղ է ապրել և գործել նշանավոր հայ փիլիսոփա և գիտնական Հովհաննես Իմաստասերը, որը մնայուն հետք է թողել ազգային հոգևոր մշակույթում։ Այսօր Զարնի-Պարնին վերածվել է բացօթյա պատմական թանգարանի, որտեղ ցուցադրվում են հին գյուղատնտեսական գործիքներ և կենցաղային իրեր՝ պատմելով նախնիների կյանքի մասին։ Վայրի մթնոլորտը միավորում է քարի խստաշունչ գեղեցկությունն ու անտառի մեղմ շունչը՝ ստեղծելով ժամանակի միջով ճամփորդության զգացում։
Քարանձավի հարևանությամբ կա պանդոկ և գինետուն, որտեղ կարող եք վայելել տեղական խմիչքները և հայկական խոհանոցի ուտեստները: Զարնի-Պարնին ոչ միայն պատմական հուշարձան է, այլև վայր, որտեղ լեգենդները կենդանանում են, իսկ բնությունն ու մշակույթը միաձուլվում են մեկ շնչում:
Երեկոյան ժամերը կարելի է համեմել խարույկի մոտից բացվող դիտակետով (լրացուցիչ 10000 AMD վճարի դիմաց):
Համալիրը ներառում է «Զարնի էր» և «Պարնի էր» բերդերը, ինչպես նաև լեգենդներով հայտնի «Ծակ էր» քարանձավը։ Պատմական վկայությունների համաձայն՝ հենց այստեղ է ապրել և գործել նշանավոր հայ փիլիսոփա և գիտնական Հովհաննես Իմաստասերը, որը մնայուն հետք է թողել ազգային հոգևոր մշակույթում։ Այսօր Զարնի-Պարնին վերածվել է բացօթյա պատմական թանգարանի, որտեղ ցուցադրվում են հին գյուղատնտեսական գործիքներ և կենցաղային իրեր՝ պատմելով նախնիների կյանքի մասին։ Վայրի մթնոլորտը միավորում է քարի խստաշունչ գեղեցկությունն ու անտառի մեղմ շունչը՝ ստեղծելով ժամանակի միջով ճամփորդության զգացում։
Քարանձավի հարևանությամբ կա պանդոկ և գինետուն, որտեղ կարող եք վայելել տեղական խմիչքները և հայկական խոհանոցի ուտեստները: Զարնի-Պարնին ոչ միայն պատմական հուշարձան է, այլև վայր, որտեղ լեգենդները կենդանանում են, իսկ բնությունն ու մշակույթը միաձուլվում են մեկ շնչում:
Երեկոյան ժամերը կարելի է համեմել խարույկի մոտից բացվող դիտակետով (լրացուցիչ 10000 AMD վճարի դիմաց):
3. Ախթալայի ամրոց
40-50 րոպե
Ախթալայի ամրոցը, ինչպես դարերի քարե պահապան, վեր է խոյանում Լոռու գեղատեսիլ լեռների մեջ՝ բարձրավանդակ թերակղզու վրա, որը երեք կողմից շրջապատված է խորը կիրճերով։ Դեռևս 10-րդ դարում շինարարները կարողացան միավորել բնության անսասան ուժն ու մարդու վարպետությունը. անառիկ ժայռերին միացան հզոր պարիսպներ, իսկ մուտքերը պահապանեցին եռահարկ աշտարակները։ Դարեր շարունակ այդ պարիսպները դիմագրավեցին թշնամական արշավանքներին՝ պահելով պատմության շունչը։
Ամրոցի ներսում գտնվում է Ախթալայի վանական համալիրը՝ երեք եկեղեցիներով, որոնցից յուրաքանչյուրն իր մեջ կրում է միջնադարյան հոգևոր ու մշակութային կյանքի արձագանքը։ Գլխավոր տաճարը զարմացնում է վառ գույներով փայլող որմնանկարներով ծածկված իր ներքին հարդարանքով , որոնք դարեր շարունակ պահպանել են իրենց վառ գույնն ու ուժը։ Այս որմնանկարները իսկական քարեղեն մատյան են, որտեղ յուրաքանչյուր վրձնահարում թաքցնում է միջնադարյան վարպետի գաղտնիքը։
Ախթալան ոչ միայն ամրոց ու վանք է, այլ կենդանի լեգենդ՝ քարով ու հավատքով հյուսված մի պատմություն տոկունության ու ներշնչանքի մասին։ Այսօր այն դիմավորում է ճանապարհորդներին հին պատերի լռությամբ ու կիրճերի հմայիչ տեսարաններով՝ հրավիրելով դիպչելու Հայաստանի մեծ ժառանգությանը։
Ամրոցի ներսում գտնվում է Ախթալայի վանական համալիրը՝ երեք եկեղեցիներով, որոնցից յուրաքանչյուրն իր մեջ կրում է միջնադարյան հոգևոր ու մշակութային կյանքի արձագանքը։ Գլխավոր տաճարը զարմացնում է վառ գույներով փայլող որմնանկարներով ծածկված իր ներքին հարդարանքով , որոնք դարեր շարունակ պահպանել են իրենց վառ գույնն ու ուժը։ Այս որմնանկարները իսկական քարեղեն մատյան են, որտեղ յուրաքանչյուր վրձնահարում թաքցնում է միջնադարյան վարպետի գաղտնիքը։
Ախթալան ոչ միայն ամրոց ու վանք է, այլ կենդանի լեգենդ՝ քարով ու հավատքով հյուսված մի պատմություն տոկունության ու ներշնչանքի մասին։ Այսօր այն դիմավորում է ճանապարհորդներին հին պատերի լռությամբ ու կիրճերի հմայիչ տեսարաններով՝ հրավիրելով դիպչելու Հայաստանի մեծ ժառանգությանը։
4. Արամյանցի դղյակ
15-20 րոպե
Շվեյցարական ճարտարապետության գոհարներից մեկը՝ Արամյանցի դղյակը գտնվում է Լոռու մարզի Ախթալա քաղաքում: Այն աչքի է ընկնում իր շքեղ տեսքով և 120-ամյա հետաքրքիր պատմությամբ: Դղյակը պատկանում էր թիֆլիսահայ մեծանուն գործարարին ՝ Միքայել Արամյանցին: Կառուցվել է նրա թոքախտով հիվանդ աղջկա համար, քանի որ Կովկասի ամբողջ տարածքում լավագույն կլիման հենց Ախթալայում է: Շատ հայտնի մարդիկ իրենց հանգիստը անց են կացրել հենց այստեղ, այդ թվում ՝ օպերային երգիչ Ֆյոդոր Շալյապինը, հայ բանաստեղծ՝ Հովհաննես Թումանյանը, հոգևոր-մշակութային գործիչ՝ Խրիմյան Հայրիկը և այլոք:
Միքայել Արամյանցի դղյակը Հայոց պատմության էջերում իր ուրույն տեղն ունի, քանի որ այստեղ է ընդունվել Հայաստանի առաջին Հանրապետության մասին հռչակագիրը։
Միքայել Արամյանցի դղյակը Հայոց պատմության էջերում իր ուրույն տեղն ունի, քանի որ այստեղ է ընդունվել Հայաստանի առաջին Հանրապետության մասին հռչակագիրը։
5. Սանահինի վանք
40-50 րոպե
Հաղպատից ոչ հեռու՝ Լոռու սրտում, վեր է խոյանում Սանահինի վանքը՝ հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենափառավոր կոթողներից մեկը։ Վանքի շինարարությունը սկսվել է 10-րդ դարի երկրորդ կեսին՝ Աշոտ Գ թագավորի օրոք, և հենց սկզբից վանքը ծառայել է որպես ոչ միայն հոգևոր, այլև կրթական կենտրոն։
Առաջին կառույցները եղել են Սուրբ Աստվածածնի և Ամենափրկիչ եկեղեցիները, որոնց շուրջ հետզհետե ավելացել են այլ շինություններ ու տնտեսական կառույցներ։ Երկու եկեղեցիների միջև առկա էր նեղ անցում, որը դիտավորյալ կերպով թողնվել էր դրանք կառուցած վարպետների կողմից: Սակայն շուտով պարզ դարձավ, որ այդ իսկ պատճառով երկրաշարժի դեպքում երկուսն էլ կարող էին փլվել։ Խնդիրը լուծելու համար մտածված լուծումը ոչ միայն գործնական էր, այլև հանճարեղ: Տաճարների միջև եղած բացը լրացվեց նոր կառույցով՝ Ակադեմիայով, որը և՛ ամրապնդեց համալիրի սեյսմակայունությունը, և՛ Սանահինը վերածեց գիտության ու կրթական կենտրոնի:
Այստեղ են աշխատել նշանավոր գիտնականներ, ստեղծվել ու արտագրվել ձեռագրեր, ձևավորվել հայ մտքի ավանդույթներ։ Քարե կամարներն ու խիստ ճարտարապետական գծերը մինչ օրս հմայում են իրենց ներդաշնակությամբ ու վեհությամբ՝ պահելով դարերի շունչը։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Սանահինը այսօր ոչ միայն ճարտարապետական հուշարձան է, այլև կենդանի խորհրդանիշ՝ գիտության, հավատքի և արվեստի այն ուժի, որով առանձնանում էր միջնադարյան Հայաստանը։
Առաջին կառույցները եղել են Սուրբ Աստվածածնի և Ամենափրկիչ եկեղեցիները, որոնց շուրջ հետզհետե ավելացել են այլ շինություններ ու տնտեսական կառույցներ։ Երկու եկեղեցիների միջև առկա էր նեղ անցում, որը դիտավորյալ կերպով թողնվել էր դրանք կառուցած վարպետների կողմից: Սակայն շուտով պարզ դարձավ, որ այդ իսկ պատճառով երկրաշարժի դեպքում երկուսն էլ կարող էին փլվել։ Խնդիրը լուծելու համար մտածված լուծումը ոչ միայն գործնական էր, այլև հանճարեղ: Տաճարների միջև եղած բացը լրացվեց նոր կառույցով՝ Ակադեմիայով, որը և՛ ամրապնդեց համալիրի սեյսմակայունությունը, և՛ Սանահինը վերածեց գիտության ու կրթական կենտրոնի:
Այստեղ են աշխատել նշանավոր գիտնականներ, ստեղծվել ու արտագրվել ձեռագրեր, ձևավորվել հայ մտքի ավանդույթներ։ Քարե կամարներն ու խիստ ճարտարապետական գծերը մինչ օրս հմայում են իրենց ներդաշնակությամբ ու վեհությամբ՝ պահելով դարերի շունչը։
ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկված Սանահինը այսօր ոչ միայն ճարտարապետական հուշարձան է, այլև կենդանի խորհրդանիշ՝ գիտության, հավատքի և արվեստի այն ուժի, որով առանձնանում էր միջնադարյան Հայաստանը։
Ներառված է
-
Փորձառու վարորդներ
-
Օդորակիչով մեքենաներ
-
Շշալցված ջուր
-
Մեկնարկը (ավարտը) Երևանում ցանկացած վայրից
-
Տրանսպորտային միջոցի և ուղևորների ապահովագրություն
-
Լրացուցիչ կանգառներ երթուղում
Ներառված չէ
-
Զգալի շեղումներ երթուղուց
-
Ալկոհոլային խմիչքներ՝ ճաշով տարբերակն ընտրելու դեպքում
-
Աուդիոգիդեր
-
Wi-Fi տրանսպորտում
Առանձնահատկություններ
- Վայելեք Հայաստանի ողջ գեղեցկությունը երկար և հետաքրքրաշարժ ճանապարհորդության ընթացքում
- Այցելեք ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային մշակութային ժառանգության ցանկում ընգրկված վանական համալիրները
- Ոսումնասիրեք իր տեսակի մեջ միակ քարայրաամրոցային համալիրը
- Ծանոթացեք 10-րդ հարյուրամյակի ճարտարապետական վարպետությանը
*Հարկ կլինի բարձրանալ ~150 աստիճան՝ համալիր հասնելու համար
Ամրագրման պայմաններ
Չեղարկում և փոփոխում
Ծանոթացեք մեր էքսկուրսավարների հետ
Նարինե Վարդանյան
HY
EN
Բարև։ Անունս Նարինե է, 2017թ.-ից աշխատում եմ որպես զբոսավար Հայաստանում։ Իմ ամենամեծ սերը և կիրքը հայրենիքս է՝ Հայաստանը։ Այստեղ եմ՝ յուրաքանչյուրի համար ստեղծելու հիասքանչ հիշողություններ։ Ես, անկեղծ, կարծում եմ, որ իմ աշխատանքն աշխարհում լավագույնն է․ այն հնարավորություն է տալիս հանդիպել նոր մարդկանց, օգնել նրանց սիրահարվել նոր վայրերին և ստեղծել անմոռանալի հուշեր։ Ահա, թե ինչն եմ ես սիրում։ :) Անհամբեր եմ՝ Ձեզ ցույց տալու իմ գեղեցիկ Հայաստանը:
Նելլի Պողոսյան
HY
EN
Բարև Ձեզ։ Ես Նելլին եմ՝ սերտիֆիկացված զբոսավար։ Աշխատում եմ 2012թ.-ից սկսած և ունեմ առանձնահատուկ հմտություններ. համբերատար եմ, հարմարվող և հումորի մեծ զգացումով: Հրավիրում եմ Ձեզ այցելել Հայաստան և բացահայտել աշխարհի այս հրաշալի անկյունը՝ ինձ հետ։
Պողոս Վարժապետյան
RU
HY
Անունս Պողոս Վարժապետյան է։ Զբոսաշրջության ոլորտում եմ 2016թ.-ից։ Սիրում եմ ճամփորդել։ Որպես զբոսավար՝ իմ նպատակն է, որ հյուրերը սիրահարվեն Հայաստանին այնքան, որ շրջագայության ավարտին պարզապես հրաժեշտ չտան, այլ ասեն՝ «Մինչև նոր հանդիպում, Հայաստա՛ն»։
Ռոզա Հովհաննիսյան
RU
EN
Բարև Ձեզ։ Ես Ռոզան եմ, 2019թ.-ից աշխատում եմ որպես զբոսավար։ Այս մասնագիտությունն ընտրել եմ մի պարզ պատճառով. ես սիրում եմ Հայաստանը, սիրում եմ մարդկանց և սիրում եմ մարդկանց ծանոթացնել Հայաստանին. ծանոթացնել այնպես, որ նրանք սիրահարվեն իմ երկրին։
Ձեզ կարող է հետաքրքրել նաև՝
