Հզոր Արագած լեռան արևմտյան լանջերին, քամիների շշունջի ու ժայռերի խստության մեջ, թաքնված է հնագույն սրբավայր՝ Հառիճավանքը, որն իր քարերի մեջ պահում է դարերի շունչը։ Մասնագետների կարծիքով, այն հիմնադրվել է 7-րդ դարում, երբ համալիրի առաջին պատերը վեր խոյացան դեպի երկինք՝ մարմնավորելով հավատն ու հոգևոր ուժը։ 13-րդ դարում վանքը հարստացավ եկեղեցով ու գավիթով՝ դառնալով կարևոր հոգևոր կենտրոն, իսկ 19-րդ դարում ծառայեց հայ կաթողիկոսների ամառային նստավայր՝ առավել ընդգծելով իր նշանակությունը։
Վանքի առանձնահատուկ գոհարն է մոտակայքում գտնվող փոքրիկ մատուռը, որը բախտի կամոք ստացավ արտասովոր ճակատագիր։ Երկրաշարժի ժամանակ ժայռի մի մասը պոկվել ու սահել էր ներքև՝ իր հետ տանելով նաև մատուռը։ Սակայն այն ոչ թե փլվել էր, այլ պահպանվել՝ թեքված դիրքով, կարծես կանգնած լինելով երկնքի և երկրի միջև։ Այս եզակի հուշարձանը մինչև օրս դիմադրում է ժամանակին ու բնության ուժերին։
Այսօր Հառիճավանքը գրավում է ոչ միայն իր ճարտարապետությամբ ու պատմությամբ, այլև մարդու ու բնության ներդաշնակությամբ։ Ամեն քար պահպանում է դարավոր աղոթքների արձագանքը, իսկ թեքված մատուռը դարձել է տոկունության խորհրդանիշ՝ հիշեցնելով, որ ճշմարիտ հավատը կարող է հաղթահարել անգամ ամենաքայքայիչ ուժերը։