Վայոց ձորի լեռների խորքում, լուռ հովիտների ու բուռն կիրճերի մեջ, տարածվում է հին Եղեգիսը՝ քաղաք, որի քարերը մինչ այսօր պահպանում են դարերի շունչը։ 13-14-րդ դարերում այն Օրբելյան իշխանական տոհմի նստավայրն էր, և նրանց վեհության հետքն այսօր էլ զգացվում է հին եկեղեցիների պատերին ու տոհմական գերեզմանատանը: Այստեղ կանգուն են Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, կառուցված 1703 թվականին՝ ավելի հին տաճարի հիմքերի վրա, 13-րդ դարի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին և խաչաձև-գմբեթավոր Զորաց եկեղեցին, որը հմայում է իր ներդաշնակ ուրվագծերով ու հոգևոր ուժով։
Բացի այդ Եղեգիսը պահպանում է նաև մեկ այլ հիշողություն՝ հիշողություն այն հրեական համայնքի մասին, որը հայերի կողքին ապրել է ավելի քան կես դար: Հին գերեզմանատան բազալտե տապանաքարերի վրա պահպանվել են եբրայերեն ու արամեերեն արձանագրություններ՝ դարերի խորքից եկող ձայներ։ Դրանց մեջ կարելի է կարդալ Աստվածաշնչյան տողեր, տեսնել անուններ ու խորհրդանիշներ, որոնք երբևէ հարազատ են եղել այս հողը կիսած մարդկանց։
Այստեղ՝ նույն տարածքում, կողք կողքի կանգնած քրիստոնեական խաչերն ու հրեական գրերը Եղեգիսը վերածում են մշակութային համակեցության եզակի հուշարձանի։ Թվում է՝ կիրճով փչող քամին իր հետ տանում է երկու համայնքների աղոթքներն ու շարականները՝ հավերժ փորագրված Հայաստանի պատմության մեջ։ Եղեգիսը ոչ թե պարզապես ավերակների ու տապանաքարերի վայր է, այլ կենդանի լեգենդ, որտեղ միահյուսվում են հավատքը, մշակույթը և ճակատագիրը։