Խոր կիրճի եզրին, Գեղարքունիքի Արծվանիստ գյուղում, բարձրանում է Վանեվանի վանական համալիրը՝ հինավուրց սրբավայր, որը հիմնադրվել է 10-րդ դարում։ Նրա սիրտը Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին է՝ կառուցված 903 թվականին թագավոր Սմբատ Բագրատունու եղբոր՝ Շապուհ Բագրատունու կողմից։ Մի քանի տարի անց՝ 914 թվականին, այստեղ հուղարկավորվեց հենց թագավոր Սմբատը, ինչն էլ վանքին տվեց առանձնահատուկ պատմական նշանակություն:
Համալիրի կառուցման գործում իր մասնակցությունն է ունեցել նաև Բագրատունիների քույրը՝ Մարիամը, որի անունը Վանեվանի հետ միասին պահպանվել է ավանդույթներում։ Գլխավոր տաճարի աջ կողմում բարձրանում է գավիթով մեկ այլ եկեղեցի, որն ավելի ուշ համալրեց վանքը իր խստաշունչ ու վեհաշունչ տեսքով: Վանքի քարե պատերը ներդաշնակորեն ձուլվում են շրջակա լեռներին՝ կարծես բնությունն ինքը հսկի այս սրբավայրը։
Վանեվանի մոտակայքում կարելի է հանդիպել աղբյուրի, փոքր քարանձավի, ինչպես նաև եզակի Բրուտիի ցիկլոպյան եկեղեցին։ Այս ամենը ձևավորում է մի ամբողջական հոգևոր ու ճարտարապետական տարածապատկեր, որը ճանապարհորդին տեղափոխում է միջնադարյան Հայաստան։ Վանեվան այցը վերածվում է ոչ միայն հինավուրց ճարտարապետության ճանաչման, այլև Բագրատունիների պատմության հետ շփման, որոնց ժառանգությունը խոր հետք է թողել Հայաստանի ճակատագրի վրա: