Մուսա լեռան ստորոտում՝ Միջերկրական ծովի ափերին, երբեմնի վեց հայկական գյուղերի բնակիչները 1915 թվականի ողբերգական օրերին կանգնեցին մահվան վտանգի առաջ։ Փրկվելով օսմանյան զորքերից՝ նրանք բարձրացան լեռն ու ավելի քան քառասուն օր շարունակ տարան հերոսական պայքար՝ դառնալով տոկունության ու քաջության խորհրդանիշ։ Նրանց պատմությունը ոչ միայն գոյապայքարի տարեգրություն է, այլև վկայություն այն անսասան ոգու, որը չկոտրվեց անգամ ողբերգական հանգամանքներում։
Նրանց սխրանքը համաշխարհային ճանաչում ստացավ ավստրիացի գրող Ֆրանց Վերֆելի «Մուսա Լեռան քառասուն օրը» վեպում, որը հավերժացրեց ազգանվեր պաշտպանների սխրանքը։ Երկարատև տառապանքներից հետո փրկվածները 1947 թվականին տեղափոխվեցին Արևելյան Հայաստան և հիմնեցին Մուսա Լեռ գյուղը, որտեղ նոր կյանք տվեցին իրենց ավանդույթներին և պահպանեցին նախնիների հիշատակը՝ չկտրելով կապը հայրենիքի հետ։
1976 թվականին գյուղում կանգնեցվեց հուշարձան, որը դարձավ հավերժ հիշատակի խորհրդանիշ այն մարդկանց, ովքեր պայքարը գերադասեցին հնազանդությանը։ Այսօր Մուսա Լեռը պարզապես տեղանուն չէ, այն կենդանի լեգենդ է, որն ամեն սերնդի հիշեցնում է տոկունության, ինքնազոհության և հայրենիքի նկատմամբ սիրո ճշմարիտ արժեքը։