Ախուրյան գետի բարձրադիր ափին, որտեղ հարթավայրը ձգվում է իր ամբողջ լայնքով ու լռությամբ, վեր է խոյանում Մարմաշենը՝ Հայաստանի ամենագեղեցիկ վանական համալիրներից մեկը։ Հիմնադրված Վահրամ Պահլավունու կողմից՝ այն կոչված էր միավորելու հավատքի վեհությունն ու քարի նրբարվեստ հմայքը։ Շինարարությունը սկսվեց 986 թվականին և ավելի քան չորս տասնամյակ անց՝ 1029 թվականին, համալիրը կանգնեց իր ամբողջական շքեղությամբ։
Կենտրոնում բարձրանում է գմբեթավոր գլխավոր եկեղեցին՝ նրբին եռանկյունաձև խորաններով զարդարված իր ճակատներով, և որի պատերը, լույսի ու ստվերի խաղի շնորհիվ, կարծես կենդանանում են: Կողքին գտնվող երկրորդ եկեղեցին նախատեսված էր դառնալ առաջինի հայելային շարունակությունը։ Այսօր պահպանված պատերի բեկորները դեռ հիշեցնում են նրա երբեմնի վեհությունը: Ամբողջ համալիրը կերտված է կարմիր տուֆից, որը երկնքի կապույտ գույնի ներքո ճառագում է պայծառ ու տոնական երանգներով։
Մարմաշենը դարերով եղել է ոչ միայն հոգևոր, այլև մշակութային կենտրոն, որտեղ հավաքվում էին ուխտավորներ և վարպետներ միջնադարյան Հայաստանի տարբեր կողմերից։ Այսօր նրա հին պատերի միջով անցնելիս կարելի է զգալ դարերի շունչը և տեսնել, թե ինչպես է ճարտարապետության ուժը միավորում անցյալն ու ներկան մեկ ամբողջության մեջ։