Ախուրյան գետի բարձրադիր ափին, որտեղ հարթավայրը ձգվում է իր ամբողջ լայնքով ու լռությամբ, վեր է խոյանում Մարմաշենը՝ Հայաստանի ամենագեղեցիկ վանական համալիրներից մեկը։ Հիմնադրված Վահրամ Պահլավունու կողմից՝ այն կոչված էր միավորելու հավատքի վեհությունն ու քարի նրբարվեստ հմայքը։ Շինարարությունը սկսվեց 986 թվականին և ավելի քան չորս տասնամյակ անց՝ 1029 թվականին, համալիրը կանգնեց իր ամբողջական շքեղությամբ։
Կենտրոնում բարձրանում է գմբեթավոր գլխավոր եկեղեցին՝ նրբին եռանկյունաձև խորաններով զարդարված իր ճակատներով, և որի պատերը, լույսի ու ստվերի խաղի շնորհիվ, կարծես կենդանանում են։ Կողքին գտնվող երկրորդ եկեղեցին նախատեսված էր դառնալ առաջինի հայելային շարունակությունը։ Այսօր պահպանված պատերի բեկորները դեռ հիշեցնում են նրա երբեմնի վեհությունը։ Ամբողջ համալիրը կերտված է կարմիր տուֆից, որը երկնքի կապույտ գույնի ներքո ճառագում է պայծառ ու տոնական երանգներով։
Մարմաշենը դարերով եղել է ոչ միայն հոգևոր, այլև մշակութային կենտրոն, որտեղ հավաքվում էին ուխտավորներ և վարպետներ միջնադարյան Հայաստանի տարբեր կողմերից։ Այսօր նրա հին պատերի միջով անցնելիս կարելի է զգալ դարերի շունչը և տեսնել, թե ինչպես է ճարտարապետության ուժը միավորում անցյալն ու ներկան մեկ ամբողջության մեջ։