Երևանից ընդամենը 50 կիլոմետր հեռու՝ հանդարտ Արուճ գյուղում, վեր է խոյանում միջնադարյան Հայաստանի ամենամեծ տաճարներից մեկը՝ Սուրբ Գրիգորի տաճարը։ Կառուցված 7-րդ դարում՝ այն մինչև այսօր էլ պահպանում է այն դարաշրջանի վեհությունը, երբ հայկական ճարտարապետությունը հասնում էր նոր բարձունքների։ Տաճարը ժամանակին ծածկված էր հսկայական գմբեթով, սակայն ճակատագրի կամքով այսօր այն բաց է երկնքին, և հենց երկինքն է դարձել նրա նոր գմբեթը՝ բնական շարունակությունը այն որմնանկարների, որոնք դեռ փայլում են հնագույն պատերին։
Տաճարի յուրաքանչյուր քար կարծես լցված է աղոթքների շնչով ու հին շարականների մեղմ արձագանքով։ Տաճարի հարևանությամբ հնագետները բացահայտել են 7-րդ դարի պալատի ավերակները՝ երբեմնի իշխանական նստավայր, որը ավելի մեծ վեհության է հաղորդում այս վայրին։ Գյուղի արվարձաններում պահպանվել են նաև 13-14-րդ դարերի ամրոցի և քարավանատան հետքերը՝ վկայելով, որ Արուճը մի ժամանակ առևտրական ճանապարհներում եղել է կարևոր հանգրվան։
Արուճի Սուրբ Գրիգորի տաճարը ոչ միայն ճարտարապետական շքեղ կոթող է, այլև հոգևոր ժառանգության խորհրդանիշ։ Նրա պատերի ներսում՝ գմբեթի փոխարեն բաց երկնքի ներքո, զգում ես, թե ինչպես այս վայրը մինչ օրս միավորում է երկիրը և երկինքը։