Գլխավոր
Հայաստան
Տեսարժան վայրեր
Բջնիի բերդ

Բջնիի բերդ

Ամրոց

Քարտեզի վրա

45 կմ Երևանի կենտրոնից

Վայր՝

Կոտայք

Կոտայքի կախարդական ձորում, որտեղ ժայռերը երկար ստվերներ են գցում բլուրների վրա, վեր է խոյանում Բջնիի Սուրբ Աստվածածնի վանքը՝ հիմնված 1031 թվականին։ Դարերի խորքից այն մինչ այսօր պահպանում է իր վեհությունը։ Գլխավոր եկեղեցին, կառուցված Գրիգոր Մագիստրոս Պահլավունու՝ պետական գործչի, գիտնականի և հեռատես անձի ձեռքով, կոչված էր դառնալ ոչ միայն եպիսկոպոսական աթոռ, այլև հոգևոր ու քաղաքական կյանքի դարպաս։ Միջնադարում Բջնին ծաղկեց, դառնալով այն, ինչ պատմիչները անվանեցին «Մագիստրոսի ճեմարան»՝ ուսման ու գրագիտության կենտրոն, որտեղ ակնածանքով արտագրվում էին ձեռագրեր, ծնվում էին նոր գործեր, իսկ գաղափարները սնուցում էին երկրի հոգին։

Այս վայրի վեհությամբ հիացել են նաև օտարերկրացիները: Մասնավորապես, 1637 թվականին ֆրանսիացի ճանապարհորդ Ժան Շարդենը զարմանքով նկարագրում էր վանքի պերճությունը։

Վանքից ոչ այդքան հեռու՝ անառիկ կիրճերով պաշարված ժայռոտ բարձրունքի վրա, վեր է խոյանում Բջնիի հինավուրց ամրոցը: Թեպետ ամրոցի ծագման ճշգրիտ ժամանակահատվածը շարունակում է մնալ առեղծված, վաղ միջնադարի աղբյուրները վկայում են նրա գոյության մասին։ Մասնավորապես, 10-րդ դարում Պահլավունի իշխանական տոհմը վերակառուցեց ամրոցի հին պարիսպները՝ այն վերածելով միջնադարյան Հայաստանի ամենահզոր ամրոցներից մեկի: Ավանդազրույցները հիշատակում են գաղտնի ստորգետնյա անցուղու մասին, որ ամրոցը կապում էր վանքին և որով սայլերով սնունդ ու ջուր էին հասցնում բանտարկյալներին։ Այս անցուղու հնագիտական՝ քար առ քար բացահայտված հետքերը նոր ծանրություն են հաղորդում ավանդազրույցին:

Այսօր Բջնին իր ավերակներով հանդերձ շարունակում է մնալ կենդանի տարեգիրք. վանքը՝ հոգևոր ժառանգության պահապան, բերդը՝ տոկունության խորհրդանիշ, իսկ երկուսը միասին՝ հավատի ու դիմադրության երկխոսություն, որն մինչ օրս հնչում է ձորի լռության մեջ: